Najdawniejsze ślady przodków dzisiejszych rasowych psów pro- wadzą do starożytnych krajów Azji Mniejszej i Egiptu. Historia psa jest tak dawna; jak historia cztowieka. Wraz z podbojami i wędrówkami ludów różne typy psów przedostały się do centra- lnej Europy i na Wyspy Brytyjskie. Należy podkreślić, że tak olb- rzymia różnorodność ras jest niespotykana u innych gatunków ssaków. Określony typ fizyczny przekazuje potomstwu, przy od- powiednim doborze partnera, swoje cechy psychiczne, stąd przystosowanie poszczególnych ras do wykonywania pewnego rodzaju prac. Rasy psów powstawały stopniowo drogą doboru par hodowlanych i selekcji pod kątem użytkowym. Dopiero w końcu XIX wieku zaczęły powstawać liczne stowarzyszenia ky- nologiczne i kluby ras zajmujące się między-innymi poprawą i ujed- noliceniem eksterieru oraz rejestracją ras. Międzynarodowa Fede- racja Kynologiczna (FCI) powstała w 1911 roku, a statut jej został zmieniony w 1964 roku. Związek Kynologiczny w Polsce jest człon- kiem FCI i z tego tytułu zobowiązany jest do przestrzegania przepisów uchwalonych przez organizacje sfederowane. Spaniele naieżą do grupy płochaczy (ze względu na sposób polowania). Ich pochodzenie nie jest w pełni znane. Sugestia, że psy te wywodzą się z Hiszpanii, nie została potwierdzona ani za- piskami, ani śladami w sztuce. Z VIII wieku naszej ery pochodzą zapiski w Lex Bajuvariorum o psie służącym do łowów z soko- 5 POCHODZENIE RASY łem na ptactwo. Znany węgierski kynolog prof. dr Roland Tobias: przy współpracy red. Bruno Richtera z RFN, opracował i zgłosił na Międzynarodowy Kongres Europejskiej Rady Klubów Spanieli w Malvern (Anglia) w sierpniu 1983 roku pracę Historia ewolucji spanieli i ich pochodzenie. Obejmuje ona 42 strony i nie została jeszcze przetłumaczona na język polski. Prof. Tobias wspomina o średniowiecznym królu Walii zwanym Howe! Dda, którego współcześni nazywali Howellem Dobrym, jako pierwszym, który użył słowa „spaniel" w skodyfikowanym przez siebie Kodeksie Praw. Profesor Tobias określa datę na 948 rok, a autor monogra- fii Ali abouł Cocker Spaniel— John F. Gordon pisze, że miało to miejsce w 914 roku. Cytat z Kodeksu Praw: „There are three higher species of dogs: a tracker, an greyhound and a spaniel". Nasuwa się przypuszczenie, że psy te mogą pochodzić z Walii, ""a welsh springer mógłby być jednym z przodków springer spa- niela angielskiego i cocker spaniela. Spaniele były rozpowsze- chnione w centralnej Europie już w XIII wieku (najczęściej wy- stępowały pod nazwą epagneuli) i tworzyły nie wyrównaną ek- sterierem. grupę psów polujących w sposób zbliżony, odmienny od techniki „braków" (obecne wyżły). W tym czasie również znana była forma karłowatego spaniela, o czym świadczy rysu- nek z muzeum w Zurichu przedstawiający damę z karłowatym spanielem na ręku. Do największego rozkwitu doszły płochacze w Anglii. Dr Ca- ius, nadworny lekarz Królowej Elżbiety, wielki znawca psów, dzieli spaniele na wodne i lądowe służące do wystawiania pta- ctwa przy posługiwaniu się siecią, albo też do łowów z sokołami. Spośród spanieli lądowych wyodrębniono w Anglii typy małe, zwane cocker spanielami, od większych zwanych starterami, 1 a później Springerami. Za kraj pochodzenia spanieli została uz- nana Anglia, bowiem tam właśnie drogą odpowiednich krzyżó- wek międzyrasowych, właściwego doboru par hodowlanych i selekcji potomstwa wyhodowano aż 12 odmian spanieli, w tym 5 karłowatych. Trzynasta odmiana wyhodowana została w USA i znana jest jako cocker spaniel amerykański. Do grupy płochaczy zalicza się: angielskie cocker spaniele, angielskie springer- spaniele, walijskie springer spaniele, field 6 , POCHODZENIE RASY spaniele, sussex spaniele, clumber spaniele, irlandzkie spaniele wodne. Z karłowatych ras najbardziej są znane Cavalier spaniel i King Charles spaniel. Najpopularniejszy w Polsce jest cocker spaniel angielski. Nazewnictwo „cocker spaniel" pochodzi z po- czątku XIX wieku od specjalizacji małych spanieli w polowaniach na słonki (woodcock). Pierwsze cockery w Anglii były rejestro- wane jako spaniele w założonym w 1885 roku Spaniel Klubie. W 1892 roku hodowcy przekonali Angielski Kennel Klub, że na- leży wyodrębnić cocker spaniele jako osobną rasę. Została ona zarejestrowana w 1893 roku w Angielskim Kennel Klubie, ale wówczas miernikiem kwalifikacji na cockera była waga poniżej 25 funtów (ok. 11,3 kg). Pierwszego liczącego się w świecie cocker spaniela wyhodo- wał w 1879 roku Anglik James Farrow. Cocker nazywał się Obo, był czarny, o krótkim korpusie, zapoczątkował on linię znanych championów jak: Ted Obo, Frank Obo, Lily Obo, które figurują u podstaw wielu europejskich cocker spanieli. Na początku XX wieku w Anglii zaczęły powstawać liczne hodowle cocker spanieli rywalizujące ze sobą. Duży nacisk kładzie się tam na użytkowość cockerów. Cocker Spaniel Klub powstał w Londynie w 1902 roku i zrzesza kilkadziesiąt tysięcy członków, z których część reprezentuje najsłynniejsze w świecie hodowle. Aktualnie wszystkie liczące się organizacje kynologiczne bazują w hodowli cocker spanieli na materiale angielskim. Bardzo liczne kluby co- cker spaniela angielskiego istnieją w Anglii, Walii, Kornwalii i Szkocji oraz mniejsze w poszczególnych hrabstwach. 7 POCHODZENIE RASV