Polecamy najlepszy
kurs php.
Kliknij i wybierz
coś dla siebie!


Polecane strony:
- komputery
- Atlas
- Strony www
- wypożyczalnia samochodów
- Wyposażenie pralni
- Odtruwanie


A A A

SÓWKI

Rolnica gwoździ arka Szkodnik upraw warzywnych, łąkowych i ogrodów. Motyle przylatują do nas z południa Europy od IV do VII. Gąsienice występujące masowo, żerują jako młode ha liściach wielu gatunków roślin ziel­nych, w miarę wzrostu wgryzają się w łodygi i korzenie i jako dorosłe prowadzą podziemny tryb życia. Żyją od V do IX. Poczwarki przebywają pod ziemią. Motyle, wyklute późnym latem, jesienią odlatują na południe. Gąsienice wykazują skłonności kanibalistyczne.

  • 141. Rolnica czopówka

    Gatunek bardzo pospolity i niekiedy szkodliwy. Motyl lata od V do VIII. W cieplejsze lata występuje częściowe drugie pokolenie. Gąsienice po wylęgu z jaj początkowo prowadzą naziemny tryb życia, w miarę wzrostu wgryzają się w pędy, a następnie w korzenie roślin i żerują wyłącznie pod ziemią. Dorosłe gąsienice również wciągają nocą do podziemnych norek liście zielnych roślin, jak babka, mniszek i innych, i żerują na nich w ukryciu. Po przezimowaniu przepoczwarczają się wziemi.

  • 142. Rolnica zbożówka

    Szkodnik upraw warzywnych i łąkowych. Pojawia się w dwu pokoleniach: motyl lata od V do VII oraz od VIII do XI. Gąsienice żywią się liśćmi, łodygami i korzeniami wielu gatunków roślin zielnych. Żerują od IX do IV z przerwą na sen zimowy oraz w VII i VIII. Poczwarki przebywają płytko w ziemi.

  • 143. Rolnica boćwinówka

    Pospolity ten motyl występuje w dwu pokoleniach bez wyraźnej przerwy w czasie pojawu, od połowy V do końca IX. Gąsienice żerują na roślinach zielnych od VI do X. Na zimę zakopują się, budują o-przędy w ziemi i zamieniają się w poczwarki. W wyjątkowych przypadkach zimują gąsienice.

  • 145. Rolnica tasiemka

    Motyl wszędzie spotykany i pospolity, lata od V do końca IX. Gąsienice o różnym ubarwieniu — od zielonego do brązowego — żerują od jesieni i po przezimowaniu na wiosnę, po czym budują płytko w ziemi słabe kokony i przepoczwarczają się.

  • 146. Rolnica aksamitka

    Gatunek nieco rzadszy od poprzedniego. Czas lotu motyla — od połowy VI do połowy IX. Gąsienice żerują jesienią i po przezimowaniu wiosną na wielu roślinach zielnych. Podobnie jak u poprzedniego gatunku przepoczwarczają się w ziemi. Dorosłe gąsienice mają przy tylnej stronie przetchlinek cha­rakterystyczne czarne plamy, które nie giną nawet przed okresem przepoczwarczenia się, kiedy barwa gąsienicy staje się brudnoróżowa, a delikatny rysunek na skórze ulega całkowitemu zanikowi.

  • 147. Rolnica przepaska

    Najrzadszy z trzech blisko spokrewnionych, podanych w atlasie gatunków rodzaju Noctua, pojawia się w pocz. VII i lata do końca IX. Gąsienice, jasnoszare z czarnymi plamami na ostatnim segmencie, żerują na roślinach zielnych jesienią i po przezimowaniu wiosną. Oprzęd budują wziemi i zamieniają się w poczwarki o dość zmiennej barwie — od czerwonobrązowych do brązowożółtych.

  • 148. Rolnica jagodówka

    Motyl, dość pospolity w lasach liściastych, lata w VI i VII. Gąsienice żywią się wieloma gatunkami ro­ślin zielnych i krzewin (czarna jagoda, malina, pierwiosnek, mniszek lekarski, babka i in.). Żerują jesienią i po przezimowaniu wiosną, następnie zamieniają się w poczwarki płytko w ziemi, w słabym oprzędzie. Gąsienice łatwe do rozpoznania po ciemnoczerwonobrązowym ubarwieniu i białej pod­wójnej strzałce na końcowym pierścieniu.

  • 149. Rolnica niklica

    Gatunek motyla występujący w środowiskach leśnych. Czas lotu od końca VI do połowy IX. Młode gąsienice bardzo zróżnicowane w ubarwieniu: od zielonych i szarych do szarobrązowych. Po ostatnim linieniu szarobrązowe. Żerują od jesieni i po przezimowaniu wiosną na roślinach zielnych i krzewach. Przepoczwarczają się płytko wziemi lub na ziemi w słabych oprzędach.

  • 150. Rolnica panewka

    Ten wszędzie spotykany i b. pospolity gatunek rolnicy, żyje w dwóch pokoleniach: od poł. V do końca VI i od poł. VII do poł. X. Rolnica panewka jest jednym z przykładów motyli wędrownych. Przylatuje do nasz południa na wiosnę, powiększając w ten sposób liczbę motyli zaaklimatyzowanych w kraju. Po rozmnożeniu się jesienią odlatuje na południe. Gąsienice wielożerne żyją na różnych roślinach ziel­nych od jesieni i po przezimowaniu do kwietnia, oraz w następnym pokoleniu w VI i VII. Przepoczwar­czają się w ziemi w oprzędach.

  • 151. Rolnica trójkątówka

    Motyl występuje w VI, VII do poł. VIII. Młode gąsienice bardzo różnie ubarwione — od czarnozielo-nych do jasnobrązowozielonych, przed ostatnią linką jednakowo szarobrązowo ubarwione z cztere­ma czarnymi plamami na ostatnich segmentach. Plamy te pozostają po ostatnim linieniu i są ważnym elementem rozpoznania przy oznaczaniu gatunku. Gąsienice wielożerne żerują jesienią i po przezi­mowaniu na roślinach zielnych. W maju przepoczwarczają się płytko wziemi w słabych oprzędach.

  • 152. Rolnica woskówka

    Motyl dość rzadki, znany z wielu okolic kraju. Spotykany w środowiskach otwartych o charakterze stepowym i górskim. Lata w VI i VII. Gąsienice żerują od IX do Vz przerwą na sen zimowy na wielu roślinach zielnych i krzewach. Ubarwienie młodych gąsienic jest jaskrawozielone z białożółtymi pasa­mi na bokach. Gąsienice starsze i dorosłe są barwy ciemnoszarozielonej z czarnymi plamkami wzdłuż ciała. W czasie linienia gąsienice są jaśniej ubarwione, po linieniu bardzo ciemne i wtedy czarne plam­ki są mało widoczne. Przed przepoczwarzeniem gąsienice budują oprzędy na ziemi.

  • 153. Rolnica znakówka

    Motyl w niektórych okolicach bardzo pospolity. Czas lotu VIII i IX. Gąsienice żerują na wielu gatun­kach roślin zielnych jesienią i po przezimowaniu wiosną, po czym przepoczwarczają się wziemi.

  • 154. Marałupkówka

    Pojedynczo spotykany motyl lata od IV do pocz. VI. Gąsienice, żerujące na wierzbach, a wg innych źródeł na roślinach zielnych od V do VII obserwować można w środowiskach ciepłych, nad brzegami wód, przy drogach i miedzach. Po ostatniej lince gąsienice tracą białożółty pas boczny, który ciem­nieje i odróżnia się mniej wyraźnie od reszty ciała. Zimują poczwarki pod powierzchniąziemi.

  • 155. Rolnica chwastówka

    Motyl dość pospolity, lata od VI do IX. Gąsienice, początkowo o różnej barwie — od czarnozielonych do jasnozielonych — po ostatnim linieniu ciemne z rozjaśnieniami na każdym segmencie, żerują od jesieni do wiosny na różnych roślinach zielnych oraz malinach, jeżynach i in. Przepoczwarczają się w słabych oprzędach płytko w ziemi.

  • 156. Okrzętnica wrzosówka

    Pospolity motylek, pojawiający się w dwu pokoleniach: od V do pocz. VII oraz w VIII. Zaniepokojony łatwy jest do zauważenia na wrzosowiskach w ciągu dnia w czasie ucieczki. Gąsienice żerują w VI i VII oraz VIII i IX na wrzosie. Poczwarki zimują w oprzędach na ziemi.

  • 157. Piętnówka przybyszyca

    Pojedynczo spotykany, pospolitszy na południu kraju motyl lata od końca V do początku VIII. Gą­sienice żerują od VII do V z przerwą na sen zimowy na wielu gatunkach roślin zielnych jak by lica, mniszek, babka, a także wierzbach, wrzosie, malinach i innych. W hodowli uzyskuje się drugie po­kolenie motyli w X i XI. Gąsienice przepoczwarczają się w oprzędach na ziemi lub płytko pod jej powierzchnią.

  • 158. Piętnówka chmurówka

    Pospolity gatunek, którego motyl pojawia się w VI i VII w środowiskach lasów liściastych i miesza­nych, parkach i ogrodach. Gąsienice żywią się liśćmi wielu drzew liściastych jak owocowe, dęby, wierzby, olchy, tarniny, a także malin, jeżyn i innych. Żerują od VIII do V, z przerwą na sen zimowy, i wiosną łatwo można je zaobserwować po zachodzie słońca, jak wędrują po pniach drzew w kierun­ku koron w poszukiwaniu pożywienia. Gąsienice P. nebulosa po linieniu mają ciemne, kontrastowe pla­my w porównaniu z gąsienicami poprzedniego gatunku, u których rysunek na ciele jest rozproszony i ułożony w delikatny i dość trudno zauważalny wzór. Sposób przepoczwarczania tego gatunku po­dobny do poprzedniego.

  • 159. Piętnówka kapustnica

    Zaliczany do szkodników ogrodów warzywnych gatunek, występujący w stadium motyla od V do IX obserwowany jest w środowiskach łąk, ogrodów, upraw warzywnych i brzegów lasów. Gąsienice, ubarwione rozmaicie — od zielonych do czarnozielonych z różowym lub żółtym pasem bocznym żywią się wieloma gatunkami roślin zielnych, ogrodowych i warzyw od VII do X. Wykazują skłonno­ści kanibalistyczne. Przed przepoczwarzeniem zakopują się wziemi, gdzie zimują w stadium pocz­warki.

  • 160. Piętnówka lśnica

    Pospolity ten motyl, spotykany w lasach mieszanych, liściastych, w parkach, zaroślach i na brzegach łąk pojawia się od V do VII. Gąsienice, zielone lub szarobrązowe z charakterystycznym rysunkiem na grzbietowej stronie ciała, można zaobserwować pojedynczo na roślinach zielnych, niektórych drzewach liściastych i krzewach od VII do IX. W przypadku wczesnej wiosny i ciepłego lata pojawia się drugie pokolenie motyli między połową VIII a połową IX. Gąsienice drugiego pokolenia żerują od połowy !X do X. Zimują poczwarki ukryte wziemi.

  • 161. Piętnówka zmierzchówka

    Motyl spotykany pojedynczo w różnych środowiskach jak brzegi lasów, parki, zarośla, zbocza i ugo­ry. Lata od V do VII. Gąsienice żerują w VII i VIII na mniszku i jastrzębcach, a wg innych źródeł na przenęcie, sałacie i mleczu. Zimują poczwarki w oprzędach na ziemi.

  • 162. Piętnówka grochówka

    Gatunek pospolity, łatwy do zaobserwowania szczególnie w stadium gąsienicy. Motyl lata w dwu pokoleniach: od V do VII i w VIII i IX. Gąsienice, pospolicie spotykane na łąkach i brzegach lasów że­rują na wielu gatunkach roślin jak koniczyna, wierzba, wiciokrzew i inne od VII do X. Zimują pocz­warki, zakopane wziemi. Szkodnik ogrodów i upraw łąkowych. Gąsienice mają dwojakie ubarwie­nie: jedne są w zielone i żółte pasy, inne w czerwono-f ioletowe i żółte pasy.

  • 163. Ponocnica wyżpinówka

    Gatunek nierzadki, spotykany jest pojedynczo od V do VIII w środowiskach otwartych. Gąsienice żerują w kwiatach i torebkach nasiennych mydlnic i lepnic zwykle po kilka na jednej roślinie od VII do X. Poczwarki zimują wziemi, rzadziej w pustych torebkach nasiennych. Gąsienice, szarożółto ubarwione, ciemniejsze na przodzie ciała, jaśniejsze od mniej więcej połowy do końca ciała, mają czasem ubarwienie zupełnie ciemne z wyraźnymi, prawie czarnymi, ukośnymi pasami. Ostrymi szczękami przegryzają twarde pokrywy torebek nasiennych, ciasno usadawiając się w środku, w pozycji zwiniętej. Po zjedzeniu zawartości torebki wędrują po łodygach rośliny w po­szukiwaniu następnej. Po drodze wygrzewają się niekiedy w słońcu i łatwo je wtedy zauważyć. Oobe-cności gąsienic często świadczą otwory, wygryzione w powierzchni torebek.

  • 164. Ponocnica nasionówka

    Znacznie rzadszy od poprzedniego przedstawiciela rodzaju, lata od V do VII w jednym pokoleniu. Gąsienice, prowadzące identyczny tryb życia, jak gatunek poprzedni i żerujące na tych samych ro­ślinach żywicielskich, spotkać można pojedynczo, rzadziej pod dwie lub trzy na jednej roślinie w VII i VIII. Poczwarki zimują w ziemi.

  • 165. Zmierzchówka słabka

    Dość rzadko i tylkoz niewielu miejsc w kraju znany gatunek. Motyl lata w VI i VII, gąsienice, żywiące się roślinami zielnymi i miękkimi trawami żyją od VII do Vz przerwą na sen zimowy. W hodowli można uzyskać drugie pokolenie motyli w X i XI, mniejsze od wyklutego w naturalnych warunkach. Gąsie­nice budują na ziemi lub płytko w ziemi oprzędy, w których zamieniają się w poczwarki. Samce motyli tegogatunku różniąsię od samic wielkością i barwą skrzydeł.

  • 166. Gaszka zorzyca

    Pojedynczo lecz nierzadko spotykany motyl lata w IV i V w środowiskach lasów liściastych i miesza­nych, parkach, zarośniętych krzewami łąkach i ogrodach. Gąsienice żerują od V do VII na drzewach liściastych jak lipy, klony, a także krzewach i roślinach zielnych jak żarnowiec, szczaw, bylica i inne. Kilka dni przed przepoczwarzeniem się na okres zimy barwa gąsienic staje się brudnoróżowa i na­stępuje zanik delikatnego rysunku, jasnych plamek przy brodawkach i pasów bocznych. Zimę gatu­nek ten przebywa w ziemi w stadium poczwarki. W warunkach hodowlanych można otrzymać rzadko występujące drugie pokolenie motyli.

  • 167. Przegibka zmiennica

    Jeden z najpospolitszych gatunków przegibek lata od III do V w środowiskach podobnych, jak po­przedni. Gąsienice żywią się liśćmi wielu drzew liściastych i krzewów jak tarnina, dąb, topola, wierz­ba, lipa i wiele innych. Spotkać je można w V i VI, żerujące nierzadko po kilka. Przepoczwarzenie na okres zimowy odbywa się w ziemi podobnie, jak u wszystkich wymienionych w atlasie przedsta­wicieli rodzaju. Motyle jak i u O. munda mają ubarwienie zmienne.

  • 168. Przegibka wysmuklica

    Dość rzadki motyl lata od III do V w środowiskach lasów liściastych. Gąsienice, żerujące za młodu gromadnie, później pojedynczo na niektórych gatunkach roślin zielnych, jak bylica, bodziszek, krwaw­nik, a także drzewach jak osika, wierzba, krzewach jak róża, malina, jeżyna, spotkać można od V do VII. Poczwarki zimują w ziemi,

  • 169. Przegibka wiciokrzewka

    Pospolity gatunek wczesnowiosenny, występujący od III do V. Gąsienice żerujące na wielu roślinach zielnych, jak bylica, mniszek, babka, a także drzewach liściastych jak dąb, topola, lipa, tarnina i in­nych, łatwo można zaobserwować od V do VII. Gatunek ten zimuje w ziemi jako poczwarka.

  • 170. Przegibka schiudnica

    W środowiskach drzew liściastych występujący motyl lata w III i IV. Gąsienice, spotykane pojedyn­czo na wielu gatunkach drzew liściastych, jak dąb, lipa, topola, olcha, osika, tarnina i wierzba oraz drzewa owocowe żyją od V do początku VII. Prowadzą one ukryty tryb życia i dzień spędzają scho­wane pomiędzy liśćmi, w miejscach zacienionych. Przepoczwarzenie następuje pod powierzchnią ziemi. Motyle odznaczają się wielką zmiennością ubarwienia i rysunku.

  • 171. Mokradlica miedzianka

    Miejscami pospolity, znany z terenu prawie całego kraju motyl pojawia się w VI i VII. Gąsienice że­rują na miękkich trawach od VIII do V z przerwą na sen zimowy. Prowadzą ukryty tryb życia. Śred­niej wielkości i dorosłe gąsienice wychodzą na żer nocą, dzień spędzając na ziemi lub blisko ziemi między źdźbłami traw. Najczęściej spotykane ubarwienie motyli jest szarobrązowe o czerwonawym odcieniu. Motyle różnią się między sobą ilością plamek oraz szerokością ciemnych pasów na górnych skrzydłach. Okazy ciemnoszaro ubarwione, często z bardzo cienkim czerwonym paskiem na skrzyd­łach górnych należą do rzadkości. Gąsienice małe i średniej wielkości są barwy szarożółtoróżowej z ciemnym rysunkiem. Po ostatnim linieniu gąsienice mają barwę ciemniejszą, jak gdyby przybrudzo­ną, zachowują szaroczarny rysunek, a powierzchnia skóry staje się wyraźnie błyszcząca. Poczwarki tejo gatunku przebywają w oprzędzie na ziemi lub płytko wziemi.

  • 172. Mokradlica białokropka

    Gatunek dość pospolity, spotykany w różnych środowiskach otwartych, jak łąki, brzegi lasów, rzek i jezior, parki i ugory. Motyle latają w dwóch pokoleniach: od V do VII oraz od VII do X. Gąsienice żerują na wielu gatunkach traw, iwie i wierzbie wiciowej w VII i VIII oraz w pokoleniu zimującym od IX do V. Młodociana postać.gąsienicy jest ubarwiona szarozielono, w miarę wzrostu przybiera bar­wę brązowoszarą w ciemne pasy. Poczwarka spoczywa w kruchym oprzędzie płytko wziemi. W ho­dowli można uzyskać w XI trzecie pokolenie motyli, nie występujące w naturze.

  • 173. Mokradlica leica

    Nierzadko lecz pojedynczo spotykany motyl lata w dwu pokoleniach: pierwsze w VI i VII, drugie w VIII i IX. Gąsienice żywią się wielu gatunkami miękkich traw i żerują od X do V z przerwą na sen zimowy oraz w VII. Małe gąsienice można zauważyć, szczególnie przed zimą, w X, na dobrze widocz­nych dla oka wyżej rosnących łodygach i liściach traw. Z gąsienic, wyhodowanych jesienią można uzyskać trzecie pokolenie motyli w końcu XI lub XII. Gąsienice przepoczwarczają się w słabych o-przędach na ziemi lub płytko wziemi.

  • 174. Kapturnica mleczówka

    Najpospolitszy i wszędzie spotykany motyl rodzaju Cucullia. Czas lotu — od końca V do połowy VIII. Gąsienice żerują na wielu gatunkach ro­ślin zielnych od końca VI do poł. IX. Łatwo je zaobserwować w świetle słonecznym w czasie żerowania na kwiatach starca, mniszka i in. Po żerowaniu gąsienice schodzą na ziemię lub niższe części rośliny żywi-cielskiej. Barwa gąsienic waha się między jasnożółtobrązową a ciemno-brunatnobrązową, szczególnie u gąsienic po ostatnim linieniu. Cechę rozpoznawczą stanowi czarna barwa głowy oraz czarne i jasne pasy na ostatnim pierścieniu. Gąsienica broni się przed atakiem skrętami ciała na boki i upadkiem na ziemię. Zimują poczwarki w mocnych, fil­cowatych oprzędach płytko wziemi.

  • 175. Kapturnica piołunówka

    Czas pojawu motyla VI i VII. Gąsienice żerują pojedynczo na piołunie, wg innych źródeł również na bylicy pospolitej. Spotkać je można w końcu lata i jesienią dość rzadko na przydrożach, ugorach i mie­dzach. Bardzo podobne do gąsienic kapturnicy srebrówki (C. argentea Hufn.) — różnice w kształ­cie linii grzbietowej pokazuje rys. poniżej. Tak samo jak one mają zmienne ubarwienie Zaniepoko­jone reagują gwałtownie: biją głową o boki i spadają na ziemię zwinięte w kłębek. Zimują po­czwarki, zamknięte w mocnych, filcowatych oprzędach, ukrytych płytko wziemi, podobnie jak u wszystkich przedstawicieli rodzaju kapturnic. Poczwarki niekiedy zimują dwa lub więcej razy.

  • 176. Kapturnica omamica

    Czas pojawu motyla — koniec VI, VII do pocz. VIII. Gąsienice, żerujące na bylicy pospolitej w VII i IX mają dwojaki rodzaj ubarwienia, zróżnicowany po pierwszych linieniach: jeden szarobrązowo-fioletowy, drugi z zielonymi plamami. Wszystkie formy barwne odznaczają się dwoma równoległymi ciemnoobrzeżonymi pasami wzdłuż grzbietowej części ciała. W przypadku zaniepokojenia ratują się ucieczką i upadkiem na ziemię. Jeden z rzadszych gatunków kapturnic. Zimują poczwarki w moc­nych, filcowatych oprzędach płytko w ziemi.

  • 177. Kapturnica srebrówka

    Czas pojawu motyla VI—VII. Gąsienice od drugiej połowy VIII do pocz. X żerują pojedynczo na bylicy polnej w miejscach nasłonecznionych (ugory, przytorza itp.). Ubarwienie gąsieniczmienne, od czerwo-nobrązowego do jasnozielonego, w zależności od barwy rośliny żywicielskiej. W momencie niebez­pieczeństwa gąsienice reagują skrętami ciała na boki i upadkiem na ziemię. Gatunekznany z wielu okolic, miejscami dość pospolity. Gąsienica bardzo podobna do gąsienicy kapturnicy piołunówki, róż­ni się od niej innym rysunkiem linii grzbietowej. Zimują poczwarki jak u poprzedniego gatunku.

  • 178. Kapturnica byliczanka

    Jeden z najpospolitszych gatunków kapturnic, wszędzie spotykany. Motyl lata od poł. VI do końca VII. Gąsienice od VII do IX żerujące na bylicy polnej, piołunie i wg innych źródeł na rumianku i wro-tyczy spotyka się na ugorach i przydrożach. Zimują poczwarki w mocnych, filcowatych oprzędach płytko w ziemi.

  • 179. Kapturnica sałatówka

    i Motyl rzadki, spotykany przede wszystkim na południu kraju, lata od koń- -y'... I ca V do pocz. VIII. Gąsienice żerują pojedynczo na sałacie kompasowej —i murowej, wg innych źródeł na przenęcie, jastrzębcu i in. Gąsienica po­ drażniona zgina się w literę S, przebiera kolejno przednimi odnóżami i rzuca ciałem na boki, po czym spada na ziemię. Zimują poczwarki jak u pokrewnych gatunków.

  • 180. Kapturnica mrocznica

    Motyl pospolitszy od gatunku poprzedniego, spotykany także tylko na południu Polski. Występuje w dwóch pokoleniach: w V i VI oraz w VII i VIII. Gąsienice w odróżnieniu od innych gatunków kaptur­ nic kryją się przed światłem dziennym na ziemi między liśćmi. Zerują na wielu gatunkach niskich roślin, jak np. sałata, mniszek, mlecz i in. W wy­glądzie gąsienicy dorosłej następuje zasadnicza zmiana ubarwienia, pole­gająca na tym, że w kilkadziesiąt minut po ostatnim linieniu podłużne pasy powoli nikną, ustępując miejsca pomarańczowym plamom na czarno-granatowym tle. W przypadku niebezpieczeństwa gąsienice ratują się ucieczką, jednak reagują mniej żywo od większości pozostałych gatunków kapturnic. Zimują poczwarki, jak u wszystkich gatunków kapturnic.

  • 181. Kapturnica wrotyczówka

    Motyl dość pospolity, lata od końca V do pocz. VIII. Gąsienice wystę­pują pojedynczo lub po kilka, najczęściej na kwiatach krwawnika po­spolitego, rzadziej na piołunie i rumianku, wg innych źródeł również na wrotyczy, bylicy pospolitej i morskiej. W razie niebezpieczeństwa reagują podobnie, jak poprzedni gatunek. Zimują poczwarki.

  • 182. Kapturnica nawłociówka

    Motyl dość pospolity, pojawia się w VI i VII. Gąsienice zielonożółte lub różowofioletowe w różnych odcieniach, w podłużne, cienkie czarne linie, żerują pojedynczo w VII i VIII na nawłociach, rosnących w miej­scach nasłonecznionych (pola, przydroża, tory kolejowe, polany leśne) oraz na astrach. Żywią się przede wszystkim pąkami i kwiatami. Po­drażnione spadają na ziemię. Zimują poczwarki.

  • 183. Kaptur­nica przenętówka

    Czas występowania motyla — koniec IV do początków VI. Gatunek rzadki znany z południa kraju. Gąsienice spotykane od VI do VIII na trędowniku, mają na bokach między białą linią boczną a pośrednią po cztery (rzadko inaczej) punkty białe na większości środkowych segmen­tów. Zaniepokojone upadają na ziemię, zwijają się w gwałtownych ru­chach na obie strony w obwarzanek i podskakują sprężyście na wyso­kość 2—3 cm, spadając raz na grzbiet, raz na brzuszną stronę ciała. Zimują poczwarki.

  • 184. Kapturnica trędownikówk

    Czas występowania motyla — koniec IV do pocz. VI. Gatunek rzadki, znany głównie z południowych rejonów Polski. Gąsienice, zgodnie ze swą nazwą, spotykane na trędowniku. Żyją od VI do VIII, żerują zwykle ukryte na spodniej stronie liści. Zaatakowana gąsienica upada na ziemię i zwija się w gwałtownych ruchach na obie strony. Zimują poczwarki.

  • 185. Kapturnica dziewan nówka

    Jedna z najwcześniej pojawiających się kapturnic, lata od V do poł. VI. wy Gąsienice, dość często spotykane na dziewannach, szczególnie drobno- »«£W . kwiatowej oraz na trędowniku, żerują na spodniej stronie liści. Są one > bardzo podobne do gąsienic C. scrophulariae łatwe do odróżnienia po odmiennym kształcie czarnych plam na grzbietowej stronie ciała. W razie niebezpieczeństwa gąsienice zachowują się mniej gwałtownie, | ale również spadają na ziemię, jak poprzednie. Zimują poczwarki | w mocnych, filcowatych oprzędach wziemi.

  • 186. Nocena księżycówka

    Motyl dość pospolity, pojawia się w dwu pokoleniach, w niezbyt wyraźnie od siebie oddzielonych okresach występowania. Pierwsze pokolenie od poł. IV do końca VI, drugie — od pocz. VII do pocz. IX. Gąsienice żerują na lnicy pospolitej od V do IX. Oprzęd, cienki i mocny, barwy ciemnobrązowej, gąsienica buduje na ziemi lub częściej na przyziemnych częściach noślin, między liśćmi a źdźbłami.

  • 187. Lazdona lipówka

    Motyl spotykany pojedynczo w środowiskach lasów mieszanych, parkach, ogrodach i różnych miej­scach rzadziej zadrzewionych, lata od końca IX do końca XI. Gąsienice żerują w V i VI na wielu ga­tunkach drzew liściastych, jak lipa, grab, dąb, buk, wierzba, topola, głóg, drzewa owocowe i inne. Poczwarki leżą wziemi w słabych oprzędach. Gatunek zimuje w stadium jaj.

  • 188. Lazdona brzeźniówka

    Rzadki ten motyl, pojawiający się w III i IV, znany jest z różnych okolic kraju w środowiskach lasów mieszanych, zagajnikach brzozowych, nad brzegami rzek i jezior, na polanach leśnych i w ogrodach. Gąsienice żerujące przede wszystkim na małych brzózkach, żywią się liśćmi wielu gatunków drzew liściastych, jak lipy, olchy, topole, wierzby, drzewa owocowe. Młode gąsienice mają czarne plamy na odnóżach odwłokowych. Plamy te po ostatniej wylince giną zupełnie albo zostają po nich cienkie obwódki. Przed przepoczwarczeniem się gąsienice zakopują się w ściółce i budują bardzo słaby oprzęd. Poczwarki do jesieni mają ubarwienie brudnoczerwone, przed zimą uzyskują barwę gra­fitu. Przyczyną tej zmiany jest wykształcenie się motyla w poczwarce, który w niej czeka całą zimę do momentu wyklucia na przedwiośniu. U poczwarek, które zimują dwukrotnie, zmiana ubarwienia i pojawienie się motyla w poczwarce następuje rok później.

  • 189. Błędnica butwica

    Dość pospolity motyi, przypominający w czasie spoczynku barwą 1 i kształtem kawałek odłupanego drzewa lub dużej drzazgi obserwo- wany jest na terenie całego kraju w wielu środowiskach łąk, pól, brze­gów lasów, moczarów, torfowisk i ogrodów. Lata od VIII do V {z przerwą na sen zimowy). Gąsienice są początkowo zielone w podłużne paski i kropki, a w postaci dorosłej ubarwione dwojako: zielono i w różnych odcieniach brązów i czerwieni. Żerują na rośli­nach zielnych od V do VII. Pożywieniem ich są przede wszystkim: babka, mniszek, rdest, a także wierzba, ostróżka i inne rośliny. Przepoczwarczają się w oprzędach pomiędzy liśćmi na ziemi.

  • 190. Błędnica trzaska

    Bardzo rzadki i pojedynczo obserwowany gatunek przypomina wyglądem motyla X. vetusta. Różni się od niego bardziej błękitnym zabarwieniem i trochę innym rysunkiem. (Patrz rys. obok) Motyl lata w tym samym czasie, co poprzedni i w podobnych środowis­kach. Gąsienice, początkowo w czarne paski z niewielkimi przer­wami międzypierścieniowymi, ciągnące się wzdłuż boków strony grzbietowej oraz dwa jasne pasy na bokach, po ostatnim linie­ niu mają na każdym pierścieniu czarne plamy z białymi kropkami i pomarańczowo ubarwione pasy boczne. Żerują na wielu gatunkach roślin zielnych, jak szczaw, sałata, lepiężnik, wilczomlecz, komosa, koniczyna, mniszek, a także wierzba i inne. Okres żerowania przypada jak u poprzedniego gatunku na V do VII. Sposób przepoczwarczania podobny.

  • 191. Drewnica czernica

    Bardzo rzadki ten gatunek występuje u nas w górach oraz w północnej części kraju, gdzie w sta­dium motyla spotyka się pojedynczo od IX do V (z przerwą na sen zimowy). Gąsienice, żerujące od V do VII na olchach i leszczynach do ostatniego linienia mają barwę żółtozieloną w podłużne białe pasy i kropki. Po ostatnim linieniu mają ubarwienie dwojakie: fioletowe w czarne i białożółte plamy i popielatozielone w czarne i białe plamy. Prowadzą ukryty tryb życia i żerują pod spodem liści. Przepoczwarczają się na ziemi lub w ziemi w słabym oprzędzie.

  • 192. Ochybnica runiówka

    W lasach dębowych i mieszanych dość pospolicie spotykany motyl pojawia się od końca VIII do X. Gąsienice początkowo o czarnym ubarwieniu, w miarę rozwoju powstaje u nich jasne uplamienie i po ostatnim linieniu występują dwa typy ubarwienia gąsienic mało do siebie podobnych. Jedne jasne, szaroróżowe z cnarakterystycznym rysunkiem na stronie grzbietowej, drugie ciemne, z wy­raźnie widocznymi białymi plamkami. Obydwa typy mają jednak zupełnie podobny rysunek głowy. Gąsienice po wylęgu żerują na młodych listkach dębów, rzadziej jabłoni, lipy, topoli i innych drzew. Dorosłe spędzają dzień ukryte w szparach i załamaniach kory drzew, nocą wędrują w kierunku ko­ron na żerowanie. W ciągu dnia można je zauważyć na korze drzew, odwócone grzbietem w kie­runku szczeliny w ten sposób, że pokazują tylko lewe lub prawe odnóża, trzymające zewnętrzną krawędź kory. Okres żerowania przypada na V i VI. Przepoczwarczenie u tego gatunku następuje w oprzędzie, zbudowanym w ściółce leśnej lub płytko pod ziemią.

  • 193. Purpurówka leśnica

    Pospolity w różnych środowiskach leśnych motyl lata od VIII do X. Gąsienice żerują na roślinach zielnych, takich jak jagoda, przytulią, szczaw, mniszek, krzewach jak malina, jeżyna, drzewach jak lipy, klony, czeremcha i inne. Spotkać je można w V i VI. Gąsienice młode są ubarwione zielono i sza­rozielono. Po ostatnim linieniu mają początkowo piękną barwę żółtozieloną w drobny ciemniejszy rysunek. Barwa ta utrzymuje się przez kilka godzin i powoli uzyskuje nieokreślony,szarozielonofio-letowy odcień z nieco ciemniejszymi rozproszonymi plamkami, układającymi się w niewyraźny rysunek. Przepoczwarzenie następuje w oprzędzie między liśćmi na ziemi lub płytko w ziemi.

  • 194. Zimsterla bukówk

    Bardzo pospolity i ze wszystkich środowisk znany motyl występuje od końca IX do V, lata nawet i zimą w czasie cieplejszych odwilży. Gąsienice po wylęgu z jaj początkowo wgryzają się w młode pędy wierzb, wiązów, topól i innych, zjadają środki łodyżek lub żerują ukryte między listkami. W stadium młodocianych żerują gromadnie, później pojedynczo. Okres ich rozwoju przypada na V, VI. Dorosłe gąsienice wykazują silne skłonności kanibalistyczne, zanikające w okresie przed zbudo­waniem oprzędu. Poczwarki leżą w oprzędach na ziemi lub płytko wziemi.

  • 195. Poleciówk

    Rzadki i lokalnie obserwowany gatunek spotyka się w środowiskach młodych lasów dębowych i miejsc nasłonecznionych, porośniętych młodymi dębami i dębowymi krzakami. Motyl lata z przerwą na zimowanie od IX do V. Gąsienice żerują na niżej położonych gałęziach dębów oraz na niskich, pojedynczo rosnących krzakach dębów od V do VII. W poczwarki zamieniają się w oprzędach na ziemi lub płytko w ziemi.

  • 196. Porożnica rudogłowa

    Pojedynczo spotykany motyl lata w tym samym czasie, co poprzedni w środowiskach lasów miesza­nych, zarośli wierzbowych, parków i brzegów wód. Gąsienice żerują w Vi VI początkowo w baziach wierzb, topoli lub w pączkach dębów, wiązów, jesionów i niektórych innych drzew, później żywią się ich liśćmi lub schodzą naziemię i jedzą liście różnych gatunków ro

  • 206. Wieczernicą głogówk

    Motyl rzadki, lecz spotykany w wielu okolicach kraju. Pojawia się w dwu pokoleniach VI i VIII. Gąsienice jego żerują w VII i IX na głogu, jarzębinie i czeremsze a wg innych źródeł także na jabłoni, gruszy i kruszynie. Przed przepoczwarczeniem gąsienice zmieniają barwę: zielone boki ich ciała brązowieją, podłużna, ciemna plama na grzbietowej stronie staje się wyraźnie jaśniejsza od tła i gą­sienica rozpoczyna wędrówkę w celu znalezienia miejsca do przepoczwarczenia. Jeśli napotka korę lub spróchniałe drzewo, wygryza w nim wąski, pionowy korytarzyk niekiedy z otworem wyjścio­wym u dołu, przez który wyrzuca na zewnątrz pogryzione drobiny budulca. Po zbudowaniu oprzędu gąsienica zasklepia otwór drobinami, maskując go jednocześnie. W przypadku braku takiego bu­dulca gąsienica przepoczwarcza się między liśćmi lub cienkimi gałązkami.

  • 207. Wieczernicą szczawiówka

    Jeden z najpospolitszych gatunków motyli krajowych. Czas lotu od IV do IX w dwu niewyraźnie od" dzielających się pokoleniach. Gąsienice występują licznie na wielu roślinach zielnych i krzewach, jak szczaw, pokrzywa, malina, wierzba i in. Zimują poczwarki w ciemnoszarych, cienkich i mocnych oprzędach między zeschłymi liśćmi nad ziemią.

  • 208. Wieczernicą grotówka

    Gatunek rzadszy od poprzedniego. Czas pojawu motyla oraz rośliny żywicielskie podobnie jak u strzałówki. Gąsienice obydwu gatunków zawsze różnią się wyraźnie, natomiast motyle, bardzo podobne do siebie w rysunku, różnią się często barwą. Motyl A. tridens, ubarwiony w tonacji cieplej­szej, jest brązowoszaroróżowawy, podczas gdy A. psi jest szarosrebrzysty, niekiedy niebieskawy.

  • 209. Wieczernicą strzałówka

    Pospolity ten motyl lata od V do VIII. Gąsienice żerują pojedynczo lub po kilktt na drzewach owoco­wych i innych liściastych oraz na niektórych gatunkach krzewów. Oprzędy budują podobnie jak po­przedni gatunek, lecz w nieco jaśniejszym kolorze. Zimuje poczwarka.

  • 210. Wieczernicą klonówka

    Motyl pospolicie występujący od poł. V do poł. VIII. Gąsienice żerują gromadnie od VII do IX na kasztanowcu, klonie, lipie, dębie, topoli, wierzbie, leszczynie, brzozie i wiązie. W środowiskach miejskich często spotykane na drzewach ulicznych. Zimują poczwarki w mocnych, cienkich, brązo-woszarych oprzędach w pęknięciach kory, szparach murów lub na ziemi między liśćmi.

  • 211. Wieczernicą olszówka

    Motyl bardzo rzadki, pojawia się od poł. V do końca VI. Gąsienice żerują od VI do IX na brzozach, olchach, lipach, leszczynie, dębie, osice i in. Budując oprzędy z próchna kory drzewa, jednocześnie wgryzają się w głąb i oprzędy stają się w ten sposób niewidoczne z zewnątrz. Zimują poczwarki. Charakterystyczne granatowo-żółte ubarwienie gąsienic zjawia się po ostatnim linieniu.

  • 212. Wieczernicą górolubka

    Pospolity i w wielu środowiskach spotykany gatunek. Występuje w dwu pokoleniach: motyl lata od poł. IV do VI oraz w VII i VIII. Gąsienice, żerujące pojedynczo lub po kilka na drzewach liściastych, jak wierzby, brzozy, topole (również osiki), dęby oraz innych roślinach, jak jagoda czernica, żarno­wiec, wilczomlecz pojawiają się w VI oraz w VIII, IX. Zimują poczwarki w mocnych, brudnobia-łych oprzędach między liśćmi nad ziemią lub na ziemi.

  • 213. Wieczernicą topolówka

    Motyl dość pospolity, występujący od V do IX. Gąsienice z charakterystyczną dużą, żółtawą plamą o różnym natężeniu jasności, przebywają zwinięte w podkowę na wierzchniej stronie liści, żerują od VI do X na topoli, osice i wierzbie. Zimują poczwarki, w szarym oprzędzie na pniach drzew nad ziemią, podobnie jak inne gatunki z grupy wieczernic.

  • 214. Wieczernicą wilczomleczówka

    Gatunek niezbyt pospolity. Motyl występuje w dwu pokoleniach od IV do końca VIII. Gąsienice wie-lożerne, żerują w VI oraz VIII i IX na szczawiu, wilczomleczu, krwawniku, macierzance i in. Zimuje poczwarka w bibulastym białym oprzędzie.

  • 215. Wieczernicą królica

    Motyl pojawia się w dwu pokoleniach od V do VIII. Drugie pokolenie mniej liczne. Białawo uwłosione gąsienice pospolicie występują od VII do IX na brzozach, rzadziej na topolach, wierzbach, osikach, lipach i in. Zimują poczwarki w oprzędach. Gąsienice po ostatniej lince tracą czarne pędzelki na grzbietowej stronie ciała.

  • 216. Pyszałek orion

    Gatunek dość pospolity w lasach liściastych. Motyl lata od końca V do pocz. VIII. Gąsienice żerują na dębach, bukach, brzozach, wg innych źródeł również na topoli czarnej i in. od VII do IX. Gąsienice budują oprzędy między liśćmi na ziemi. Poczwarki zimują niekiedy kilka razy.

  • 217. Włócznica białożyłka

    Motyl rzadko spotykany, żyje w okolicach bagiennych, nad brzegami rzek, na podmokłych łąkach i torfowiskach. Pojawia się w dwu pokoleniach: w drugiej poł. V i w VII do poł. VIII. Gąsienice żerują na wielu niskich roślinach jak szczaw, trzcina, pałka wodna, turzyce, a także tarnina i in. w VI i od VIII do X. poczwarki zimują w mocnych, gęstych oprzędach barwy białej, między liśćmi nad ziemią. Poczwarka, wyjęta z kokonu, wykonując ruchy obrotowe odwłokiem posuwa się szybciej niż gąsie­nica tego gatunku.

  • 218. Opłonka czernica

    Motyl dość pospolity w środowiskach leśnych, w parkach i ogrodach lata od końca VII do pocz. X. Gąsienice żerują od IV do VI na wielu gatunkach roślin zielnych i przejściowo na miękkich trawach. Przepoczwarczenie następuje w oprzędach między liśćmi na ziemi. Zimują jaja.

  • 219. Opłonka kozibródka

    Bardzo pospolity i wszędzie spotykany gatunek. Motyl pojawia się od końca VII do końca X. Gą­sienice, które znaleźć można niekiedy po kilka razem, żerują od V do VII na wielu roślinach zielnych, jak przytulią, szczaw, bylica, a także na wierzbie, dębie i innych. W czasie poszukiwania właściwego pokarmu przejściowo zjada również liście traw. Poczwarki przebywają w oprzędach na ziemi lub płytko wziemi. Zimują jaja, składane kupkami po kilkadziesiąt i więcej.

  • 220. Opłonka stogowica

    Jeden z najpospolitszych motyli krajowych, występuje wszędzie w lasach liściastych i parkach. Lata od VII do X. Gąsienice żerują w V i VI na wielu drzewach, jak dąb, wiąz, wierzba, lipa, głóg, topola, drzewa owocowe i inne. Przepoczwarczają się w oprzędach między zespolonymi liśćmi roślin żywicielskich. Zimują jaja. Gatunek bardzo podobny do A. berbera i na ogół od niego nie od­różniany w stadium motyla. Różnice w rysunku górnych skrzydeł obu gatunków uwidocznione są poniżej.

  • 221. Opłonka przepływica

    Rzadki ten motyl, znany u nasz niewielu okolic kraju pojawia się od połowy VII do końca IX. Gąsienice żerują nawiosnę — od IV do VI przede wszystkim na wierzbach i jabłoniach, a także na tarninie, osice, wiązie i innych drzewach i krzewach liściastych. Poczwarka przebywa w oprzędzie na ziemi między liśćmi. Zimuje jajo.

  • 222. Ponurzyca źralica

    Motyl nieczęsto spotykany, lata w VII i VIII. Gąsienice, żerujące na miękkich trawach od jesieni do IV z przerwą na sen zimowy, prowadzą ukryty tryb życia. Żerują nocą, dzień spędzając przy ziemi, między źdźbłami traw. Przed przepoczwarzeniem zakopują się płytko w ziemi. Motyl nie przylepia jaj do liści w czasie składania, lecz rzuca je swobodnie między trawy na ziemię.

  • 223. Napleczka szczawica

    Gatunek dość pospolity, występujący w dwu pokoleniach. Motyl pierwszego pokolenia lata od końca V do VII, drugiego od VII do IX. Gąsienice, żerujące na szczawiach i rdestach od końca lata do IV z przerwą na sen zimowy oraz w VI i VII, charakteryzują się tym, że przed ostatnią linką mają na bokach białożółty pas, wyraźnie widoczny na czerwonobrunatnym lub szarobrązowym tle ciała gą­sienicy. Po ostatniej lince najczęściej spotykane jest ubarwienie takie, jak u młodych gąsienic, lecz bez wyraźnego jasnego pasa. Rzadziej spotyka się gąsienice o ubarwieniu jasnoszarobrązowym Gąsienice przepoczwarczają się płytko w ziemi. Zimuje poczwarka, a według innych źródeł — także gąsienica.

  • 224. Brzaskówka ogorzałka

    Motyl pospolicie spotykany od V do VII. Gąsienice żerują od VII do X na wielu roślinach zielnych, jak szczaw, pokrzywa, jasnota, wierzbówka, niecierpek, a także na malinach, jeżynach i paprociach. Znane są dwa rodzaje ubarwienia gąsienic: zielone i ciemnoliliowe. Na zimę gąsienice zakopują się płytko w ziemi, gdzie przepoczwarczają się. Motyl występuje niekiedy częściowo w drugim poko­leniu w VIII i IX.

  • 225. Krzyżówka malachitówka

    Pięknie ubarwiony i tylko miejscami pospolicie występujący motyl. Lata od poł. IX do poł. X od go­dzin wieczornych do późna w nocy. Samice wyniesione, które mają do złożenia już bardzo małą liczbę jaj, latają niek:edy w dzień, w pełnym słońcu. Gąsienice żerują na wielu gatunkach miękkich traw w środowiskach leśnych, parkach, ogrodach, na suchych łąkach itp. Młode gąsienice po wylęgu budują natychmiast oprzędy, które maskują, umieszczając między nitki ziarnka piasku oraz grud­ki kału. Oprzędy te, bardzo małe, budują czasem nad ziemią w wygryzionych źdźbłach traw, w miarę wzrostu schodząc na ziemię, gdzie znajdują pod dostatkiem budulca. Żywią się nie korzeniami traw, lecz źdźbłami, rosnącymi tuż nad ziemią, które obudowują oprzędem. Po zjedzeniu źdźbeł rosnących w oprzędzie, gąsienice przegryzają go i budują obok następny. Niekiedy wędrują dalej w poszukiwa­niu pokarmu. Poczwarki przebywają w oprzędach również zamaskowanych, podobnie jak oprzędy gąsienic. Motyl składa jaja po kilkanaście lub kilkadziesiąt wzdłuż pochwy liściowej traw, poczyna­jąc od ich nasady. Jaja zimują. Gąsienice, ze względu na półprzeźroczystość ciała, po pobraniu pokarmu są ciemniejsze (a), niż w czasie linienia lub przed przepoczwarczeniem się (b).

  • 226. Agatówka łobodnica

    Motyl pospolity, spotykany w środowiskach leśnych, parkach i nad brzegami rzek i jezior. Występuje w dwu pokoleniach: pierwsze od V do VI, oraz drugie, od VII do X. Gąsienice żerują na rdestach i szczawiach, wg różnych źródeł także na pokrzywach, komosach i innych w VII i VIII oraz IX i X. Dorosłe prowadzą ukryty tryb życia, żerują nocą, dzień spędzają nisko przy ziemi. Zimują poczwarki płytko pod powierzchnią ziemi.

  • 227. Górzyca prostokreska

    Motyl rzadki, lata od końca V do VIII. Gąsienice, dwojako ubarwione: czarnofioietowe lub żółte żerują od VIII do V, z przerwą na sen zimowy, na czarnych jagodach, wrzosie, malinie, jasnocie, babce, wierzbie i innych. Przed przepoczwarczeniem się gąsienice zakopują się płytko w ziemi.

  • 228. Światłówka sennica

    Gatunek motyla dość pospolity, czas lotu trwa od V do VII. Gąsienice żerują jesienią na wielu gatun­kach roślin zielnych (mniszek, babka, rdest, szczaw, pokrzywa, bylica i inne). Zimą gąsienice przeby­wają w cienkich, mocnych oprzędach, w których wiosną przepoczwarczają się. Gąsienice tego i na­stępnego gatunku (C. selini), trzymane na dłoni, zjadają naskórek ręki, nie wykazują jednak w ho­dowli skłonności kanibalistycznych.

  • 229. Światłówka olszewnikówka

    Motyl rzadszy od poprzedniego, lata od V do VII. Gąsienice, podobnie jak u poprzedniego gatunku, żerują na wielu roślinach zielnych jesienią, zimą przebywając w oprzędach. Poczwarki obu gatunków są bardzo do siebie podobne, różnią się jednak kremastrem, który u C. morpheus ma 2 haczykowate szczecinki, a C. selini — cztery.

  • 230. Światłówka izdebnica

    Gatunek pospolity, podobnie jak C. morpheus, pojawia się w dwu pokoleniach. Motyl lata od IV do VII i od VIII do X; gąsienice żerują na roślinach zielnych jesienią, zimując w oprzędach, oraz w VII i VIII. Motyle można czasem zaobserwować na wsi w izbach, kiedy polatują po kątach, szukając w koszach z jarzynami lub między resztkami pieczywa miejsc do złożenia jajeczek.

  • 231. Światłówka mysiotrzewka

    Motyl pospolity, lata w VI do końca VIII. Gąsienice, żerujące na wielu gatunkach roślin zielnych od jesieni do V z przerwą na sen zimowy, budują płytko w ziemi mocne, gęste oprzędy, w których za­mieniają się w poczwarki. Podobnie do gąsienic innych gatunków światłówek prowadzą ukryty tryb życia, dorosłe żerują nocą, wykazują jednak w porównaniu z poprzednimi gatunkami szczególną nie-ruchliwość. Nawet wyraźnie zaniepokojone niechętnie zwijają się w pozycji obronnej.

  • 232. Światłówka babczarka

    Gatunek dość pospolity, pojawia się w dwu pokoleniach: motyl lata od V do VII oraz od VII do IX. Gąsienice karmią się wieloma roślinami zielnymi. Żerują jesienią, zimę spędzając w oprzędach, w których przepoczwarczają się na wiosnę. Letnie pokolenie gąsienic żyje w VI i VII.

  • 233. Słonecznica szczeciówka

    Motyl dość rzadki, spotykany częściej na południu kraju i w miejscach o większym nasłonecznieniu. Lata również w ciągu dnia (obserwować go można jak pije nektar kwiatów) w V i VI oraz w drugim pokoleniu w VII i VIII. Gąsienice tego gatunku, żerujące w VII oraz w drugim pokoleniu w VIII i IX na kwiatach i nasionach wielu roślin zielnych (szczaw, podróżnik, bylica, niektóre rośliny baldaszkowe), wykazują skłonności kanibalistyczne. Znane dą dwie odmiany barwne: czerwonawa i zielona. Gą­sienice w przypadku zaniepokojenia reagują bardzo żywo: uciekają, spadają na ziemię i rzucają cia­łem na boki. Przepoczwarczają się w ziemi, gdzie spędzają zimę.

  • 234. Ceglica wilżynówka

    Sporadycznie spotykany motyl lata od V do VIII. Gąsienice żerują na liściach i kwiatach bodziszka łą­kowego w miejscach otwartych, nasłonecznionych (przydroża, przytorza, łąki). Według innych źró­deł spotkać je można na olszynie, leszczynie, wilżynie. W hodowli daje pomyślne wyniki karmienie bodziszkiem i olszyną. Gatunek zimuje w stadium poczwarki.

  • 235. Rolnica zbutewka

    Gatunek pospolity, wyrządzający niekiedy szkody w ogrodach warzywnych. Motyl pojawia się praw­dopodobnie w 2 pokoleniach, od V do VIII. Gąsienice żywią się roślinami zielnymi i trawami. Żerują latem, od VI do IX, na zimę budują oprzędy w ziemi i zamieniają się w poczwarki.

  • 236. Polnica szachowniczka

    Pospolity ten motyl lata w dwu pokoleniach: w V do VII i od VII do IX. Gąsienice o trzech rodzajach ubarwienia: całe zielone z jasnym pasem z boku, z częścią ciała nad pasem bocznym ciemniejszą od dolnej oraz brudnoliliowe z bardzo wyraźnym jasnym pasem bocznym. Żerują na kwiatach i liściach powoju polnego. Pierwsze pokolenie gąsienic spotyka się w VI i VII, drugie od VIII do X. Zimują pocz­warki w słabych oprzędach płytko w ziemi.

  • 237. Niekreślanka zielonka

    Gatunek dość pospolity nad brzegami rzek, jezior, wszędzie gdzie rosną wierzby, a szczególnie wierzba wiciowa. Motyl lata w dwu pokoleniach: w V i VI oraz VII i VIII. Gąsienice dziurkują zespo­lone przędzą liście na czubkach pędów wierzby wiciowej, a wg innych źródeł, różnych gatunków wierzb. Żerują w VI i VII oraz w VIII i IX. Mocny oprzęd, tępo ścięty od strony głowy poczwarki, bu­dują gąsienice na gałęziach roślin żywicielskich. Zimują poczwarki.

  • 238. Ukośnica leszczynówka

    Dość pospolity ten gatunek od V do VII. Gąsienice żerują od VI do IX na dębach, bukach, grabach, brzozach, leszczynie i innych drzewach i krzewach liściastych. Mocny oprzęd, przypominający kształtem oprzęd Earias chlorana, tylko znacznie większy, buduje gąsienica na gałęzi rośliny żywi-cielskiej, gdzie przebywa zimę w stadium poczwarki.

  • 239. Światowidka samotnica

    Rzadki i lokalnie występujący motyl, spotykany w środowisku borów iglastych, lata od V do VIII. Gąsienice żerują od VIII do X na starych sosnach, świerkach, jodłach i modrzewiach. Modrzew, jako pokarm w hodowli, daje najlepsze wyniki. Gąsienice przed przepoczwarczeniem się zakopują się pod ściółkę, budując mocne, brązowe oprzędy. Zimują poczwarki.

  • 240. Połacica leszczynówka

    Pospolity ten motyl lata od końca IV do końca VI. Gąsienice w różnych odmianach barw, od czarnej, różowej do białożółtej żerują w VII, VIII i IX na wielu roślinach, jak np. dąb, lipa, buk, leszczyna, brzoza, olcha, wierzba, róża. Gąsienice budują nazimę oprzędy między liśćmi nad ziemią lub na ziemi. Zimują poczwarki.

  • 241. Bielmica sinogłówka

    Pospolity ten gatunek, w niniejszym układzie pomieszczony w rodzinie sówek, sprawia systematykom wiele kłopotu. Zaliczany bywał do różnych grup systematycznych, a z wyglądu zewnętrznego i zachowania ma najwięcej cech, kwalifikujących go do rodziny garbatek (Notodontidae). Pojawia się jesienią, od połowy IX, lata do pocz. XI. Gąsienice, jaskrawo błękitno i żółto ubarwione, żerują w V, VI na wielu gatunkach drzew liściastych, przede wszystkim owocowych, głogu, leszczynie, lipie i innych. Przepoczwarczają się w mocnych, ciemnych oprzędach, przyczepionych do pni i gałęzi, a także między liśćmi na ziemi. Gatunek zimuje w stadium jaja.

  • 242. Złocica kostrzewnica

    Motyl nierzadki, spotykany pojedynczo, lata w dwu pokoleniach: pierwsze od końca V do VII oraz drugie, od VIII do końca IX. Gąsienice, ubarwione zielono, jedne z pasami białymi, inne żółtymi na bokach ciała, żerują na trawach i niektórych roślinach zielnych (babka, kosaciec i in.). Pierwsze pokolenie gąsienic żyje od IX do V z przerwą na sen zimowy, drugie w VI do VIII. Gąsienice budują oprzędy między liśćmi i źdźbłami nad ziemią i w nich zamieniają się w poczwarki.

  • 243. Literówka kroplówka

    Gatunek motyla, kilkadziesiąt lat temu uważany u nas za rzadki, obecnie spotykany często w środo­wiskach nieleśnych. Motyl lata w dwu pokoleniach, od V do VII oraz od VIII do X. Prawdopodobnie część motyli przylatuje do nas z południa, powiększając liczbę osobników, zaaklimatyzowanych w kraju. Gatunek zimuje w stadium gąsienicy. Oprzęd buduje gąsienica podobnie, jak u pokrewnych gatunków, między liśćmi nad ziemią. Gąsienice żerują na roślinach zielnych. Pokolenie letnie żyje w VII i VIII, zimujące od IX do V. Gąsienice zimujące mają barwę jasnoszarą w ciemnobrązowoszare pasy.

  • 244. Literówka jarzynówka

    Najpospolitszy motyl z grupy błyszczek, zaliczany do szkodników pól i ogrodów warzywnych, wy­stępuje w dwu pokoleniach, niekiedy masowo. Pierwsze pokolenie przylatuje z południa od V do VII, drugie, reprezentowane przez osobniki potomne wyklute w kraju, od VII do XI. Wielożerne gąsie­nice, żerujące od VI do VIII i w pokoleniu zimującym od XI do V na roślinach zielnych, spotykane są wszędzie, zwłaszcza na uprawach, gdzie często wyrządzają szkody. Budują oprzędy dla przepoczwar-czenia się, podobnie do gatunków poprzednich.

  • 245. Błyszczka spiżówka

    Motyl bardzo pospolity na łąkach, polach, otwartych przestrzeniach śródleśnych itp., licznie przyla­tujący do światła lamp. Występuje w dwu pokoleniach, w podobnym czasie jak gatunek poprzedni. Gąsienice żerują na wielu roślinach zielnych (mniszek, babka, jasnota, pokrzywa i in.). Spiżówka zimuje w stadium gąsienicy. Poczwarka przebywa w białawym, półprzezroczystym oprzędzie, zbu­dowanym podobnie, jak u Ch. festucae.

  • 246. Abrostola triplasia (LINNAEUS 1758). Synon.: tripartita HUFN. -Zgrzeblica trojaczka

    Dość pospolity gatunek motyla, spotykany w środowiskach otwartych i nasłonecznionych lasach w dwu pokoleniach: w V i VI oraz w VII i VIII. Gąsienice żerują na pokrzywie, oprzędy budują nad ziemią. Zimują poczwarki. Motyl zielonkawą barwą odróżnia się łatwo od brązowo ubarwionej trzysterki.

  • 247. Abrostola trigemina (WERNEBURG 1864). Synon.: triplasia AUCT. -Zgrzeblica trzysterka

    Motyl równie pospolity, jak gatunek poprzedni, występujący w podobnym czasie. Gąsienice żerują na pokrzywie oraz chmielu w VI i VII oraz od VIII do X. Gąsienice przed zbudowaniem oprzędu zmie­niają barwę z zielonej na czerwonofioletową. Oprzęd budują między Jiśćmi, nad ziemią. Gatunek zimuje w stadium poczwarki.

  • 248. Wstęgówka karmazynka

    Piękny ten motyl, o zmiennym ubarwieniu górnych skrzydeł, dość pospolity w lasach dębowych, w wielu okolicach należy do rzadkości. Lata od końca VII do połowy IX. Żywi się w stadium motyla jak wszystkie wstęgówki, sokiem cieknących drzew i opadłych owoców, nie gardzi rosą i wodą desz­czową w przypadku braku innego pokarmu. Gąsienice, żerujące na dębach w V i VI, za młodu żywią się kwiatami i młodymi listkami. Należą do najszybciej dorastających gąsienic. W hodowli gąsienice 1 budują oprzędy po 2- do 3 tygodni od chwili wylęgu z jaj. W naturze dorosłe gąsienice prowadzą zasadniczo nocny tryb życia — dzień spędzają, jak wiele gatunków wstęgówek, w szparach kory lub ukryte w cienistych miejscach na gałęziach drzew, o zmierzchu wędrują na gałęzie po pokarm. Gatunek ten w zasadzie prowadzi niekiedy całkowicie nadrzewny tryb życia, gdyż oprzędy gąsienice budują często na drzewie między liśćmi i tam zamieniają się w poczwarki. Zimę gatunek ten, jak i inne wstęgówki, przebywa w stadium jaja. Motyle legną się w późnych godzinach wieczornych. W południowej Europie począwszy od Czechosłowacji występuje M. dilecta (Huebner 1803—1808), motyl większy od karmazynki, lecz do złudzenia ją przypominający. Różni się od niej wyraźnie kształtem dolnej krawędzi pierwszej pary skrzydeł (rys. poniżej).

  • 249. Wstęgówka pasówka

    Najpospolitszy gatunek z grupy wstęgówek spotykany jest we wszystkich środowiskach, w któ­rych rosną wierzby i topole. Lata od VII do X nad brzegami wód, w parkach, ogrodach, a także i w miastach. Gąsienice żerują od V do początków VII na wierzbach i topolach (również osikach i iwach). Młode gąsienice ubarwione są ciemnoszarobrązowo z czarnymi plamami na bokach po­między zakończeniem 8 i 9 pierścienia. Plamy te, początkowo połączone ze sobą na stronie grzbie­towej, w miarę wzrostu gąsienicy zostają przedzielone jaśniejszą linią grzbietową wzdłuż całego ciała gąsienicy. U gąsienic dorosłych plamy boczne mają barwę jasnobrązową lub pomarańczową z ciemnymi, brązowoczarnymi pasami. Wyrostek na tylnej części 8 pierścienia u gąsienic młodych jest barwy czarnej, u dorosłych gąsienic jaśnieje i stanowi wyraźnie widoczną okrągłą wypukłość. W rzadkich wypadkach można zaobserwować gąsienice barwy czerwonobrązowej. Niektóre okazy gąsienic mają ciemniejsze pasy wzdłuż ciała. Przepoczwarczenie następuje między liśćmi na ziemi. Zimują jaja.

  • 250. Wstęgówka jesionka

    Największy europejski gatunek wstęgówki, o efektownym błękitnym ubarwieniu tylnych skrzydeł. W niektórych okolicach bardzo pospolity. Przebywa szczególnie w borach mieszanych, gdzie rosną osiny i dęby oraz nad brzegami rzek i jezior. Motyl lata od połowy VII do połowy X. Prowadzi podobny tryb życia do poprzedniego gatunku. Gąsienice, żerujące przede wszystkim na osikach, a także na wierzbach, topolach, a wg innych źródeł na jesionach, dębach, brzozach, wiązach i bukach, żyją w V i VI. Przepoczwarczają się w oprzędach między liśćmi na ziemi. Motyle wykluwają się nocą (od godz. 22.00). Po wydobyciu się z poczwarek biegają przed wyprostowaniem skrzydeł szybko po ziemi. Skrzydła, jak u wszystkich wstęgówek i wielu innych gatunków nocnych motyli, rozciągają się bardzo szybko, od 3 do 5 minut. Jeszcze tej samej nocy motyle są gotowe do lotu. Gąsienice ich po­dobnie jak u poprzedniego i następnego gatunku wykazują wielką lękliwość. Spadają lub zwisają na przędzy przy byle zaniepokojeniu, dorosłe po upadku na ziemię skręcają się na boki w szybkich, żmijowatych ruchach; po uspokojeniu się wędrująz powrotem na drzewo.

  • 251. Wstęgówka śliwka

    Motyl nieco rzadszy od poprzedniego, pojawia się w lasach liściastych, mieszanych, w ogrodach i parkach od VI do VIII. Gąsienice żerują w IV i V przede wszystkim na tarninach i śliwach. Spotkać je można również na czeremchach, głogu i gruszach, a wg innych źródeł także na dębach. Cechą charakterystyczną, pozwalającą oznaczyć gatunek gąsienic jest ostry, miękki kolec na grzbietowej stronie 8 pierścienia, a motyli — żółta, czarno uplamiona barwa dolnych skrzydeł, Gąsienice przed ostatnią linką wykazują skłonność do kanibalizmu. W hodowli niekiedy zżerają się wzajemnie, przy czym zjadane osobniki często nie reagują do momentu utraty prawie połowy ciała. Gąsienice prze­poczwarzają się w oprzędach między liśćmi na ziemi. Zimują jaja.

  • 252. Płochlica księżycówka

    Rzadko i głównie tylko w lasach dębowych spotykany gatunek. Motyl pojawia się od końca IV do VI. Gąsienice żerują od VI do VIII na młodych pędach odrostów dębów i krzakach dębowych. Jedzą wy­łącznie miękkie, czerwono — lub rzadziej zielono ubarwione liście dwu gatunków dębów: szypułko-wego i bezszypułkowego, wraz z ich łodyżkami. Gąsienice zaniepokojone podwijają przednią część ciała, jak gdyby strasząc nagle ukazanymi plamami na grzbiecie, przypominającymi kształtem oczy. Jednocześnie wydzielają z pyszczka kroplę cieczy, którą w chwilę po uspokojeniu z powrotem spi­jają. W przypadku silnego zaniepokojenia gąsienice spadają na ziemię w gwałtownych wężowych ruchach. Zimują poczwarki w oprzędach między liśćmi na ziemi.

  • 253. Wygłoba szczawiówka

    Pospolity ten motyl, polatujący w dzień nad łąkami i ugorami, spotykany jest w dwu pokoleniach: od końca IV do pocz. VII oraz od poł. VIII do poł. IX. Wielożerne gąsienice tego gatunku znaleźć można na trawach, roślinach motylkowych i niektórych innych roślinach zielnych od VI do VIII oraz w IX i X. Zaniepokojone skręcają się w charakterystyczny sposób (patrz tablica obok). Budują oprzędy cienkie lecz mocne, pomiędzy liśćmi i źdźbłami nad ziemią. Zimują w stadium poczwarki. Bardzo wysmukłe, o zredukowanej ilości odnóży gąsienice na pierwszy rzut oka przypominają gąsie­nice miernikowców.

  • 254. Szczerbówka ksieni

    Bardzo pospolity ten motyl o odrębnym od innych gatunków sówek wykroju skrzydeł, pojawia się w dwu pokoleniach: jedno lata od VIII do VI z przerwą na sen zimowy, w czasie którego napotkać można motyle w większej liczbie na strychach, w piwnicach oraz .pod sklepieniami zabudowań, oraz drugie — w VI i VII. Gąsienice żerujące na czubkach pędów wierzb i topoli, budują oprzędy między liśćmi roślin żywicielskich. Karmią się sokiem uszkodzonych drzew liściastych oraz opadłych owoców.

  • 255. Obtocznica pasterka

    Dość rzadki ten gatunek lata od końca V do końca VIII. Gąsienice żerują często po kilka na wykach i wielu innych roślinach motylkowych od IX do VI, z przerwą na sen zimowy. Przepoczwarczają się w oprzędach, zbudowanych między liśćmi i źdźbłami nad ziemią lub na ziemi.

  • 256. Kotarnica jagodnica

    Pospolity w środowiskach borowych, zwłaszcza podmokłych, motyl lata od poł. V do poł. VIII. Gąsienice żerują na liściach jagód i łochyń od końca VII do pocz. IX. Przed przepoczwarczeniem się gąsienice budują oprzędy między liśćmi na ziemi. Zimują poczwarki lub dorosłe gąsienice. W przy- padku zaniepokojenia gąsienice wykonują gwałtowne ruchy f^ścjjKAg obronne, skręcając ciało wielokrotnie na boki i ratując się ucie- kł A 1v: 'g czką. Mają umiejętność odrzucania daleko od siebie grudek kału, podobnie jak czynią to widłogonki.

  • 257. Rozszczepka śnicianka

    Gatunek pospolity, występujący w różnych środowiskach, jak łąki, brzegi lasów, parki, ugory i po­lany leśne. Pojawia się w dwu pokoleniach. Motyle latają od V do VII oraz w VIII i IX. Gąsienice, żerujące na pokrzywach, chmielu i niektórych innych roślinach zielnych żyją w VII i VIII oraz w pokoleniu zimującym od VIII do V. Przebywają one na spodniej stronie liści roślin żywicielskich. Oprzędy budują między liśćmi na ziemi.