A A A

POŁUDNICE

270. Perłowiec eufrozyna Dość pospolity przedstawiciel grupy perłowców, lata od V do VII. Gąsienice kolczaste, czarno ubar­wione z szeregiem białożółtych plamek na bokach ciała, żerują od VII do V z przerwą na sen zimowy na wielu gatunkach fiołków. Spotkać je można na polanach leśnych, na brzegach lasów i zarośli. Gąsienice różnią się tym od innych gatunków perłowców, że dwa rzędy kolców na grzbietowej części ich ciała mają barwę jasną, żółtopomarańczową, zaś zakończenie kolców jest czarne. Wszystkie po­zostałe kolce na ciele gąsienicy są barwy czarnej. Poczwarka, cała ciemna, lekko błyszcząca, zawie­szona jest za kremaster głową w dół.

  • 271. Perłowiec mniejszy

    Pospolity i wszędzie spotykany motyl lata w dwu pokoleniach od połowy IV do końca V i od połowy VII do połowy IX. Gąsienice żerują na różnych gatunkach fiołków i malinach, a wg innych źródeł także na sparcecie i miodunce zwyczajnej. Letnie ich pokolenie żyje w VI i VII, zimujące od IX do IV. Gąsienice prowadzą dość ruchliwy tryb życia. Żerując na niewielkich nieraz roślinach zielnych, zmuszone są do stałego poszukiwania nowego pokarmu. Cechą charakterystyczną gąsienic tego gatunku jest niewielki, ale bardzo wyraźnie widoczny wyrostek, znajdujący się pod głową na pierw­szym pierścieniu. Wyrostek ten barwy brązowej, mający u dołu dwie wypukłości, pojawia się i chowa w chwilach zaniepokojenia. Motyl lęgnie się z poczwarki po 7—9 dniach.

  • 272. Przeplatka atalia

    Jedna z najpospolitszych przeplatek, lata od VI do początku VIII i spotykana jest w miej­scach otwartych, takich jak środowiska łąkowe, ugory, polany leśne itp. Gąsienice, że­rujące na babce wąskolistnej, a wg innych źródeł również na pszeńcu i przełączniku, za­obserwować można żyjące gromadnie od VIII do V, z przerwą na sen zimowy. Dorosłe gą­sienice prowadzą samotny tryb życia. Poczwarki, zawieszone za kremaster głową w dół, różnią się od poczwarek następnego gatunku przede wszystkim ostrymi wypukłościami na grzbietowej stronie ciała.

  • 273. Przeplatka aurelia

    Gatunek rzadszy od poprzedniego, spotykany w podobnych środowiskach. Motyle lata­ją od końca VI do końca VII. Gąsienice, bardzo podobne do gąsienic atalii różnią się od nich barwą wyrostków na ostatnim pierścieniu. Żerują na tych samych roślinach i w po­dobnym czasie. Motyle aurelii różnią się od motyli atalii mniejszymi rozmiarami i nieco ciemniejszym ubarwieniem zewnętrznego paska na spodzie tylnych skrzydeł. Poczwarki tego gatunku nie mają wyrostków na grzbietowej stronie ciała.

  • 274. Południca admirał

    Gatunek pospolity i wszędzie spotykany od V do X. Motyle przylatujące do nas wiosną z południa Europy dają początek generacji krajowej, pojawiającej się od lipca do jesieni. Gąsienice żerują w zwiniętych i luźno zespolonych przędzą liściach pokrzyw, i, w odróżnieniu od pokrewnych gatun­ków, pojedynczo. Wyglądem zewnętrznym różnią się od gąsienic osetnika rysunkiem, barwą i kształ­tem. Gąsienice admirała mają boczny, niekiedy przerywany jasny pas, złożony z plam trójkątnych, sięgających odnóży. Kolce są okazalsze, gąsienice mają ciało o bardziej krępej budowie. Znane są odmiany barwne: czarnogranatowa i jasnoszaroróżowa, oraz barwy pośrednie, wszystkie z biało-żółtymi plamami bocznymi. Poczwarki admirała mają barwę brudnoszarąz symetrycznymi, błyszczą­cymi metalicznie plamkami na stronie grzbietowej. Wiszą one, jak poczwarki wszystkich krajowych gatunków z grupy rusałek, przyczepione kremastrem do łodyżek lub liści. U tego jednak gatunku przebywają one w stosunkowo obszernych domkach, zbudowanych z zespolonych przędzą liści pokrzywy. Motyle admirała, wiosną i późnym latem zmuszone zmianami pór roku do dalekich wędrówek, prowadzą pozornie osiadły tryb życia. Mają bowiem zwyczaj, w ciągu krótkich okresów czasu, przylatywania do tych samych miejsc, czy to będą drzewa z cieknącymi sokami, służącymi jako pokarm, czy słońcem oświetlone plamy na ziemi, czy też ogród pełen kwiatów. W okresie wędrówek motyle po kilku dniach pobytu na takich miejscach znikają zupełnie z okolicy. Nasze warunki klimatyczne nie pozwalają im przetrwać zimy — admirał, podobnie jak osetnik, wędruje jesienią na południe.

  • 275. Południca osetnik

    Gatunek w niektórych latach równie pospolity jak admirał, odznaczający się szybką lotnością i skłonnością do dalekich wędrówek, również przylatuje do nas na wiosnę z południa. Spotykany od maja do końca lata. Motyl prowadzi podobny tryb życia do admirała, ale pokolenie krajowe odlatu­je wcześniej na południe, bo już w sierpniu. Gąsienice, różniące się bardzo od gąsienic poprzedniego gatunku, są mniej kontrastowo ubarwione. Znane są odmiany jasnożółtozielone i zielonoczarne. Pas boczny ciągły, oddzielony niewyraźnie od reszty ciała jest niewiele jaśniejszy od barwy gąsienicy. Kolce są krótsze i delikatniejsze. Gąsienica, a także i poczwarka są szczuplejsze. Rośliną żywicielską gąsienic jest oset i ostrożeń, a wg innych źródeł — podbiał, łopian i pokrzywa. Gąsienice żerują w liściach lekko zgiętych i sczepionych przędzą, jednak nie prowadzą tak ukrytego trybu życia, jak gąsienica admirała. Oprzęd ich to zaledwie kilkanaście nitek, które utrzymują lekkie zgięcie liścia. Poczwarki są przeważnie szare lub zielonoszare, zdarzają się także całkowicie złoto połyskujące, jak gdyby arcydzieła sztuki jubilerskiej. Motyle, spotykane niekiedy w początku IX należą prawdo­podobnie do drugiego, częściowego pokolenia.

  • 276. Rusałka pokrzywnik

    Jeden z najbardziej znanych motyli, spotykany wszędzie od wczesnej wiosny do jesieni, pojawia się w dwu pokoleniach. Czas lotu pokolenia letniego przypada na okres od połowy VI do połowy VII, motyle zimujące żyją od VIII do V. Trzecie, częściowe pokolenie motyli pojawia się w sprzyjających warunkach w IX. Gąsienice żerują gromadnie w V i VI oraz w VII i VIII na wierzchniej stronie liści po­krzyw. Okres linienia spędzają pomiędzy sklejonymi przędzą liśćmi pokrzyw najczęściej pojedynczo. W porównaniu z admirałem gąsienice pokrzywnika budują przejściowe schronienie niedbale i wy­łącznie na okres linienia. Pomiędzy poczwarkami pokrzywnika spotyka się częściej niż u innych po­krewnych gatunków okazy błyszczące i jak gdyby pokryte złotem. Zimujące motyle pokrzywnika można łatwo zauważyć, jak siedzą ukryte w ciemnych kątach strychów, poddaszy i piwnic.

  • 277. Sadownik pawie oczko

    Pięknie ubarwiony i wszędzie spotykany motyl lata w dwu pokoleniach: od połowy IV do połowy VII oraz od VIII do V z przerwą na sen zimowy. Gąsienice żerują gromadnie na pokrzywach i rzadziej chmielu w V i VI, pokolenie letnie w VII. Motyle zimują podobnie jak u rusałki pokrzywnika.

  • 278. Sadownik wierzbowiec

    Ten bardzo często spotykany gatunek pojawia siew VII i lata po przezimowaniu do V. Gąsienice żerują na wielu drzewach liściastych, jak wiśnia, grusza, jabłoń, wiąz, topola i różne gatunki wierzb. Za młodu żyją gromadnie we wspólnym oprzędzie, później rozpraszają się, prowadząc samotny tryb życia. W przypadkach liczniejszego pojawu gąsienice czynią szkody w sadach i ogrodach, zżerając pąki kwiatów, zawiązki owoców i liście drzew owocowych od V do VII. Motyle żywią się sokiem wy­ciekającym z uszkodzonych drzew i fermentujących owoców oraz nektarem niektórych gatunków kwiatów.

  • 279. Sadownik żałobnik

    Dość pospolity, ale najczęściej spotykany pojedynczo (rzadziej liczniej) okazały i przepięknie ubarwio­ny motyl nietrudny jest do zauważenia w słoneczne dni, kiedy szybuje majestatycznym lotem lub siedzi na wilgotnej ziemi czy pękniętej korze drzew liściastych (brzoza, dąb, olcha, wierzba i drzewa owocowe). Okres życia motyla trwa od końca VII do V, z przerwą na sen zimowy. Gąsienice żerują początkowo gromadnie na brzozach, wiązach, osikach i wierzbach od VI do VII. Dojrzałe gąsienice po ukończeniu żerowania schodzą najczęściej niżej i przepoczwarczają się na płotach, niskich krze­wach, w zagłębieniach murów itp. Poczwarki mają barwę szarą, czasem ozdobione są błyszczącymi metalicznie plamami na stronie grzbietowej.

  • 280. Rusałczak ceik

    Pojedynczo spotykany, lecz pospolity przedstawiciel grupy rusałek odznacza się głębokimi wycię­ciami obu par skrzydeł oraz wyraźną białą literą ,,C" na spodzie tylnych skrzydeł. Rysunek litery ule­ga czasem zniekształceniu, bywa grubszy lub cieńszy, a niekiedy tworzy literę o kształcie odmiennym — np. ,,P". Lata w dwu pokoleniach: pierwsze od końca VI do końca VII, drugie od poł. VIII do VI, z przerwą na sen zimowy. Gąsienice żerują pojedynczo, ukryte pod spodem liści pokrzyw, porzeczek, chmielu, leszczyny, iwy i in. Poczwarki o różnych odcieniach brązu z metalicznymi plamkami lub całe złoto błyszczące przyczepione są w sposób właściwy wszystkim pokrewnym gatunkom do liści, łodyg, parkanów i murów.

  • 281. Kratnik siatkowiec

    Najmniejszy gatunek z grupy rusałek charakteryzuje się wybitnie dużym dymorfizmem sezonowym. Pokolenie wiosenne, wykluwające się z przezimowanych poczwarek w końcu IV i w V ma ubarwienie jasnorude w czarne i białe pasy. Pokolenie letnie, pojawiające się w VII i latające do VIII jest barwy ciemnobrunatnej z białymi plamami i żyłkami. Rzadko spotykane częściowe trzecie pokolenie, poja­wiające się od końca VIII do IX ma cecny mieszane obu generacji: jest ciemne z białym i rudym rysun­kiem o dużej zmienności. Gąsienice czarniawe, czasem z jasnymi plamami, ułożonymi w przerywany pas boczny, z małymi różkami na obydwu wypukłościach głowy, żerują gromadnie pod spodem liści pokrzyw w dwu pokoleniach: od VI do IX lub X. Małe, krótkie, kanciaste poczwarki barwy szarej ze zmienną ilością plam czarnych orazz błyszczącymi plamkami, uwieszone są pod spodem liści pokrzyw lub innych roślin. Gatunek zimuje w stadium poczwarki.

  • 282. Mieniak strużnik

    Jeden z najpiękniejszych i najefektowniej ubarwionych motyli krajowych. Skrzydła samca mieniaka w czasie ruchu mienią się fioletowym odblaskiem. Loty odbywa od końca VI do VIII. Lata szybko, siadając czasem w słońcu na kamieniach czy mokrej ziemi. Żywi się sokiem z uszkodzonych drzew i fermentujących owoców, również siada chętnie na nawozie. Gąsienice tego mieniaka, nieco przypo­minające zielonego ślimaka, żerują jesienią i po przerwiezimowej wiosną, na osikach, rzadziej innych topolach i iwach. Można je spotkać na niżej położonych gałęziach niezbyt starych osik przydrożnych, od strony nasłonecznionej. Gatunek należy do rzadszych motyli krajowych. Motyle, spotykane nie­kiedy w początku IX należą prawdopodobnie do częściowego drugiego pokolenia.