Polecamy najlepszy
kurs php.
Kliknij i wybierz
coś dla siebie!


Polecane strony:
- komputery
- Atlas
- Strony www
- wypożyczalnia samochodów
- Wyposażenie pralni
- Odtruwanie


A A A

OPISY GATUNKÓW I TABLICE

RODZINA: Cossidae - TROCINIARKI Rodzaj: Cossus FABRICIUS 1794 - Troeiniarka 1. Cossus cossus (LINNAEUS 1758) — Troeiniarka czerwica Pospolity ten motyl, zaliczany w stadium gąsienicy do szkodników sadów oraz upraw wierzbowych i topolowych, lata od końca V do VIII. Gąsienice, wylęgłe z jaj kładzionych kupkami w zagłębieniach kory, żerują początkowo we wspólnym oprzędzie, pod korą drzew liściastych, takich jak wierzba, topola, osika, brzoza, olcha, drzewa owocowe oraz rzadziej także w iglastych. Gąsienice są drapież­ne i oprócz pokarmu roślinnego zjadają również inne gąsienice lub poczwarki. Okres ich rozwoju trwa od dwu do czterech lat. Jesienią można napotkać dorosłą gąsienicę, poszukującą odpowiednie­go miejsca dla zbudowania oprzędu na zimę. Okres zimowy spędza ona w oprzędzie z drobin pogry­zionej kory i miazgi drzewnej, umieszczonym blisko powierzchni pnia drzewnego. Tuż przed wylę­giem motyla poczwarka przebija oprzęd i wystaje na zewnątrz pnia. Często gąsienica znajduje rów­nież odpowiednie miejsce do przepoczwarczenia się w napotkanych po drodze gałęziach, w spróchnia­łych starych pniach, a nawet między łodygami wrzosu. W poczwarkę zamienia się na wiosnę w tym samym oprzędzie, w którym zimowała. Skórka poczwarki po wylęgu motyla wystaje zwykle do po­łowy z przebitego oprzędu. W hodowli gąsienice żywią się również chlebem, chudym ciastem i surowymi ziemniakami. Przy wła­ściwie podawanym pokarmie i stałej temperaturze okres całkowitego rozwoju trwa u tego gatunku krócej niż rok.

  • 9. Potwora buczynówka

    Motyl rzadki, spotykany częściej w lasach bukowych, lata od końca IV do połowy VII i w częściowym drugim pokoleniu w VIII. Gąsienice mają zmienne ubarwienie: od czarnofioletowego przez czekoladowobrązowe do jasnożół-tobrązowego. Do ostatniego linienia skóra ich jest bardzo gładka i błyszcząca, po ostatnim linieniu matowa. Żerują od VI do IX na wielu gatunkach drzew, jak buk, grab, dąb, brzoza, leszczyna, lipa, głóg, iwa, jabłoń i inne. Gąsienica buduje oprzęd mocny, cienki, jasnobrązowej barwy, między liśćmi na ziemi lub na drzewie. Oprzęd opada niekiedy z liśćmi na ziemię. Poczwarka zimuje czasem wie­lokrotnie. W hodowli gatunek ten daje 3 pokolenie motyli w IX i X.

  • 10. Wojnica swarożyca

    Motyl rzadki, spotykany przede wszystkim w lasach dębowych. Lata w V i VI. Gąsienice, początkowo czarnobrązowe, jaśniejące w miarę wzrostu, po ostatnim linieniu zielone z różowymi plamami, że­rują na dębach, bukach, brzozach i grabach w VII i VIII. Oprzędy budują podobnie, jak widłogonki, wgryzając się w korę drzew i używając pogryzionych drobin jako budulca. Zimują poczwarki. Samce motyla tego gatunku mają pierzaste czułki.

  • 100. Gryzuń półpawik

    Piękny ten motyl, pospolicie spotykany, lata od połowy V do połowy VIII. Gąsienice o trzech rodza­jach ubarwienia: niebieskim, żółtozielonym oraz żółtozielonym plamistym o różnej wielkości i ilości symetrycznie ułożonych brązowych plam, żeruje od VII do IX na różnych gatunkach wierzb, topoli, osice, czeremsze, jabłoni, śliwie, tarninie i gruszy. Na zimę zakopują się w ziemi i zamieniają się w po­łyskujące czarnoczerwone poczwarki. Niekiedy pojawia się częściowe drugie pokolenie. Gąsienice w czasie odpoczynku najczęściej przebywają na bardziej zacienionych gałęziach blisko ziemi, z głową skierowaną ku górze. Dorosłe żerują przeważnie nocą.

  • 101. Wieczernik lipowiec

    Spotykany często w świetlistych lasach mieszanych, parkach, ogrodach motyl pojawia się od końca IV do VII. Dorosłe okazy świeżo wyklutych motyli łatwo zauważyć gdyż siedzą nisko nad ziemią na pniach lip, brzóz i niektórych innych drzew liściastych. Gąsienice żerują od V do IX na lipach, brzo­zach, olchach, wiązach, a wg innych źródeł także na dębach i czereśniach. Znane są trzy rodzaje ubarwienia gąsienic: niebieskozielona w jaśniejsze skośne paski, żółtozielona w jaśniejsze paski oraz żółtozielona w podwójne paski — białożółte i pomarańczowe. Cechą rozpoznawczą jest żół-topomarańczowa gwiazdka, znajdująca się na klapie odbytowej pod niebieskim rogiem. Przed prze-poczwarczeniem się gąsienica traci barwy zielonożółte i staje się brudnoróżowofioletowa. Ciemno brunatna, matowa poczwarka zimuje w ziemi.

  • 102. Nastrosz topolowiec

    Motyl spotykany pospolicie, podobnie jak poprzedni, lata od połowy IV do poł. VIII. Drugie pokolenie motyli zdarza się częściej jak u gryzunia półpawika i występuje w VIII. Gąsienice, żerujące najczęściej na małych krzewach osiki, topoli i wierzby, napotkać można od VI do poł. X. Odmiany ubarwienia gąsienic sązupełnie podobne, jak u S. ocellatus. Gąsienice różnią się jednak bardzo kształtem i pozycją w czasie spoczynku. Są krótsze, nieco pękate, z lekko podwiniętą głową i przednią częścią ciała. Prze­siadują zawsze głową w dół pod spodem liścia rośliny żywicielskiej, trzymając się odnóżami głównej żyłki. Gąsienice topolowca mają na bokach po 7 jasnych skośnych pasków. Pierwszy i ostatni z nich są najszersze i najjaśniejsze, natomiast gąsienice gryzunia półpawika mają na bokach po 8 jasnych pasków, z nich tylko ostatnie przy rogu wyróżniają się większą szerokością. Róg gąsienicy nastroszą topolowca ma ubarwienie zmienne, od żółtobrązowego z czarną plamą do jasnoniebieskiego, za­leżnie od ogólnego ubarwienia gąsienicy, róg gąsienicy półpawika jest zawsze niebieski, u gąsienic żółtozielonych lekko przybrudzony. Poczwarki topolowca są ciemnobrunatnej barwy, pękatego kształtu i mają matową powierzchnię. Zimują jak poprzednie.

  • 103. Nastrosz osinowiec

    Bardzo rzadki i lokalnie występujący gatunek. Okres lotu przypada na V, żerowanie gąsienic ma miejsce w VI i VII. Gatunek występuje w mrocznych lasach, w których rosną stare osiki. Gąsienice różnią się od gąsienic nastroszą topolowca znacznie szczuplejszym kształtem ciała, a przede wszyst­kim szczególnie dobrze widocznymi białożółtymi ziarnistościami skóry, silnie wystającymi na grzbie­towej stronie ciała w pobliżu głowy. Młode gąsienice mają róg barwy żółtej, najczęściej z ciemnobrą­zową plamą u nasady. Po ostatnim linieniu barwa rogu jest niebieska. Znane są gąsienice o zabarwie­niu ciemnozielonym, szaroniebieskozielonym i żółtozielonym. Jasne pasy boczne w liczbie siedmiu są różnej szerokości: najszerszy jest pas dochodzący do rogu, niewiele węższy jest pas pierwszy od strony głowy, natomiast pas drugi od rogu jest najczęściej w zaniku lub najmniej wyraźny. W lipcu gąsienice zakopują się w ziemię i przeobrażają w poczwarki, podobne nieco do poczwarek poprzed­niego gatunku, lecz mniej pękate. Zimują poczwarki. W hodowli pojawia się niekiedy drugie po­kolenie motyli w VIII.

  • 104. Zawisak tawuiec

    Duży ten motyl, wielkością prawie dorównujący trupiej główce spotykany jest pospolicie, szczególnie w stadium gąsienicy. Czas lotu motyli trwa od V do VII. Gąsienice do ostatniego linienia mają szorstką powierzchnię skóry, po ostatnim — gładką i błyszczącą, żerują od VII do IX na liściach bzu, ligustru, śnieguliczki, jesionu, klonu polnego, kaliny, tawuły i forsycji. Nazimę zakopują się do ziemi, gdzie przeobrażają się w poczwarki. Poczwarki zimują najczęściej raz, zdarzają się przelegiwania dwukrotne. Drugie pokolenie motyli w ciągu jednego roku występuje sporadycznie. Motyle wielu gatunków zawisaków należą do wytrzymałych i szybkich lotników. Pobierając nektar z kwiatów długą trąbką, wiszą w powietrzu jak helikoptery, a obecność ich ozmroku zdradzają jasne, chwiejące się kielichy kwiatów.

  • 105. Zawisak borowiec

    Bardzo pospolity i uważany za groźnego szkodnika lasów iglastych motyl lata od V do VII. Gąsienice żerują od VII do IX na sośnie, świerku i rzadziej modrzewiu. Młode gąsienice do ostatniego linienia mają żółtozielone pasy i róg, zakończony widełkami. Po ostatnim linieniu róg staje się cienki i ostry, pasy zamieniają się w plamy. Gąsienice przepoczwarczają się na zimę pod ściółką, płytko w ziemi, W hodowli gąsienice często giną, najlepsze wyniki daje karmienie ich liśćmi modrzewia.

  • 106. Zmrocznik wilczomleczek

    Pospolity i wszędzie spotykany gatunek motyla szczególnie upodobał sobie miejsca otwarte, nagrza­ne słońcem. Lata od V do VIII i łatwo go dostrzec o zmroku, pobierającego nektar z kwiatów. Gąsie­nice żerują gromadnie na wilczomleczu na nasłonecznionych zboczach, przytorzach, ugorach, ro­wach przydrożnych i miedzach. Występuje niekiedy w dwu pokoleniach od VII do X. Przed prze­poczwarzeniem się na okres zimowy gąsienice budują na ziemi lub płytko w ziemi luźne oprzędy. Szarawobrązowe poczwarki mają ubarwienie zmienne — od ciemnego do jasnego.

  • 107. Zmrocznik przytuliak

    Piękny ten motyl, rzadszy od wilczomleczka, lata od V do VII i w częściowym drugim pokoleniu od poł. VIII do poł. IX. Gąsienice o różnym ubarwieniu od żółtawych do czarnych żerują na przytuliach i wierzbówce w dwu pokoleniach od VII do X. Spotkać je można podobnie jak gąsienice poprzedniego gatunku, żerujące o zmierzchu i w dzień w miejscach nasłonecznionych przy rowach przydrożnych, torach i na łąkach. Motyle latają w słoneczne dni i o zmroku. Samce przylatują do samiczek, w odróż­nieniu od wielu innych gatunków sfinksów także i w godzinach południowych. Poczwarki, również zmienne w ubarwieniu jak u zmrocznika wilczomleczka, zmują w luźnych oprzędach na ziemi lub płytko pod jej powierzchnią.

  • 108. Zmierzchnik pazik

    Jeden z najmniejszych przedstawicieli rodziny, równie pięknie ubarwiony, jak następny, lata od V do VII. Gąsienice żerują często razem z gąsienicami zmrocznika gładysza, ale znaleźć je można rów­nież na suchych pastwiskach czy ugorach, gdzie przytulią ma gorsze warunki bytowania, a gąsienica nie ma się gdzie skryć. Przepoczwarczenie następuje w sposób zupełnie podobny, jak u następnego gatunku. Młode gąsienice pazika mają barwę zieloną, po ostatnim linieniu są jasnoszare lub szaro­ta razowe.

  • 109. Zmierzchnik gładysz

    Gatunek pospolity i wszędzie spotykany. Pięknie ubarwiony ten motyl lata od V do VII i częściowo w drugim pokoleniu w VIII i IX. Gąsienice mają w przedniej części ciała plamy, przypominające oczy. Barwa ciała gąsienic zmienna, od zielonej do czarnobrązowej. Okres żerowania od VI do X. Młode gąsienice, zielono ubarwione, można łatwo znaleźć wysiadujące na widocznych miejscach między kwiatami lub nasionami przytulii, a także na wierzbówce i wiesiołku. Dorosłe gąsienice przebywają ukryte przy ziemi, na żer wychodzą nocą. Na zimę przepoczwarczają się w oprzędach na ziemi, rzadziej płytko w ziemi.

  • 11. Karbica prążkówka

    Gatunek spotykany pojedynczo w różnych nasłonecznionych środowiskach, gdzie rosnątopoleczarne i osiki. Motyle pojawiają się od końca IV do końca VIII. Gąsienice, żerujące pomiędzy ściśle sklejonymi młodymi liśćmi topoli czarnej i osiki żyją w okresie od VI do IX. Młode okazy są ubarwione zielono, w miarę wzrostu pojawiają się na grzbietowej stronie ich ciała dwie szeroko rozstawione białe, wy­raźne linie, które ciągną się od pierwszego do ostatniego pierścienia. U gąsienicy dorosłej po ostat­nim linieniu pomiędzy białymi liniami znajdują się ciemnoczerwone plamy. Gatunek zimuje w sta­dium poczwarki, ukrytej w oprzędzie między liśćmi na ziemi.

  • 110. Fruczak gołąbek

    Dość pospolity motyl, latający w dzień nad kwiatami i nieco przypominający w locie trzmiela, pojawia się w dwu pokoleniach od IV do VII oraz od VIII do X. Populację krajową tego gatunku zasilają w cieplejsze lata okazy nadlatujące z Europy południowej. Gąsienice, spotykane pojedynczo na białej i żółtej przytulii od VI do VIII oraz od VIII do X, przed zbudowaniem oprzędu naziemi i przepoczwar-czeniem się zmieniają barwę na brązowofioletową. Gatunek zimuje częściowo w stadium motyla, częściowo poczwarki.

  • 111. Pawica grabówka

    Pięknie ubarwiony przedstawiciel rodziny pawic, pospolicie spotykany na wrzosowiskach, lata w IV i V. Samce odbywają loty po południu i przed wieczorem, samice składają jaja nocą. Jaja, przy­lepiane kupkami po kilkanaście lub więcej na czubkach pędów wrzosu, przypominają do złudzenia zeszłoroczne, wyblakłe kwiaty wrzosu. Roślinami żywicielskimi tego gatunku są również inne krzewy i niskie drzewa: kruszyna, tarnina, malina, jeżyna, wierzba, dąb oraz drzewa owocowe. Małe gą­sienice, początkowo czarne, żerują gromadnie. W miarę rozwoju przybywa im barwy zielonożółtej lub żółtej, przed ostatnim linieniem stają się zielone z czarnymi pasami, po ostatniej — czwartej zmianie skórki na czarnych pasach lub obok nich uwidoczniają się barwne brodawki: zielonożółte, żółte lub różowe. Na zimę gąsienice budują przy ziemi oprzędy między łodygami roślin. Oprzędy te mają kształt gruszkowaty, szerszą stroną są skierowane ku dołowi. Szyjka gruszki jest zasnuta przę­dzą luźniej i od razu przygotowana do łatwiejszego wydobycia się motyla z oprzędu. Poczwarki zi­mują niekiedy kilkakrotnie.

  • 112. Lotnica zyska

    Gatunek motyla równie pospolity, jak poprzedni, ale spotykany w niektórych tylko rejonach kraju. Pojawia się w V, w lasach bukowych, rzadziej mieszanych. Samce tego gatunku latają w godzinach południowych, rzadziej o innej porze dnia lub nocą. Samice po wylęgu siedzą w ciągu dnia na pniach drzew nad ziemią, jaja składają nocą. U małych gąsieniczek natychmiast po wyjściu z jaj uwypuklają się duże widełkowate wyrostki, o kształcie przypominającym sarnie różki. Utrzymują się one u gą­sienic do trzeciego linienia. Po trzecim zrzuceniu skórki gąsienice są bezrogie. Oprzędy na zimę bu­dują między liśćmi na ziemi. Roślinami żywicielskimi tego gatunku są: buki, dęby, brzozy, lipy, wierz­by, tarniny, olchy i drzewa owocowe.

  • 113. Wycinka sierpianka

    Gatunek dość pospolity, występujący w lasach mieszanych, zagajnikach i parkach w dwu pokole­niach: w V i VI oraz VII i VIII. Gąsienice, żywiące się liśćmi brzóz i olch, spotykane przede wszystkim na niskich drzewkach, przebywają na wierzchniej stronie liści, zasnutej przędzą dla łatwiejszej przy­czepności. Liście, na których żerują gąsienice, są najczęściej lekko zwinięte i sczepione w niedom­kniętą rurkę. W podobny sposób zachowują się również gąsienice innych gatunków wycinek. Pierw­sze pokolenie gąsienic sierpianki żeruje w VI, drugie, liczniejsze, od VIII do X. Gąsienice budują o-przędy w zespolonych przędzą liściach, w których zimują w drugim pokoleniu jako poczwarki.

  • 114. Wycinka zakrzywica

    Gatunek, prowadzący zupełnie podobny tryb życia i w tym samym czasie jak poprzedni, żywiący się również liśćmi brzozy i olchy, jednak znacznie od poprzedniego rzadszy i występujący lokalnie. Gąsienice obu gatunków są do siebie podobne. Różnią się najbardziej po ostatnim linieniu, po którym gąsienice P. falcatcria mają na grzbietowej stronie ciała siodło brązowe, gąsienice P. curvatula czar-nofioletowe. Zimowanie jak u gatunku poprzedniego.

  • 115. Wycinka wiercielnica

    Motyl pospolity, o podobnym do poprzednich gatunków trybie życia. Pokolenie letnie motyli jest większe i jaśniej ubarwione od pokolenia wiosennego, które wykluwa sięz poczwarekzimujących.

  • 116. Wycinka dwójnica

    Rzadko i lokalnie występujący motyl lata w dwu lub trzech pokoleniach. Spotykany jest w lasach dębowych i mieszanych, zagajnikach i nasłonecznionych polanach. Lata w V i VI, VII i VIII. Trzecie, niepełne pokolenie występuje niekiedy w miejscach nagrzanych słońcem w IX. Gąsienice żerują na dębach, bukach i olchach w VI i VII i w IX. Trzecie pokolenie gąsienic w naturze ginie. W hodowli można doprowadzić je do stadium poczwarek w końcu X umieszczając gąsieniczki na dębach rosną­cych w doniczkach. Zimę gatunek ten spędza w stadium poczwarki.

  • 117. Wycinka nożówka

    Rzadki motyl, znany u nas z niewielu okolic kraju, pojawia się w dwu pokoleniach: lata w IV i V oraz w VII i VIII. Gąsienice żerują na bukach w VI i VII oraz w IX. W warunkach hodowlanych lęgną się motyle trzeciego pokolenia w X i XI. Zimują poczwarki w oprzędach między liśćmi, jak u wszy­stkich przedstawicieli rodzaju Platypteryx.

  • 118. Bodlica rogawica

    Gatunek pojedynczo spotykany w stadium motyla występuje w dwu pokoleniach: w IV i V oraz VII i VIII. Gąsienice, żerujące na gruszach, tarninach, śliwach i głogu, przede wszystkim na niskich krze­wach, występują na roślinie żywicielskiej po kilka w V i VI oraz VIII i IX. Zimują poczwarki w ciemnych oprzędach między spojonymi przędzą liśćmi.

  • 119. Plamówka malinówka

    Pospolity ten motyl występuje na brzegach lasów, w parkach, ogrodach i różnych innych środo­wiskach o rzadkim zadrzewieniu, pojawia się w dwu pokoleniach: od końca V do początku VII i w VIII. Gąsienice, żerujące na malinach i jeżynach od VII do X przebywają na wierzchniej stronie liści w pozycji zgiętej. Na okres zimowy budują na ziemi oprzędy pomiędzy zeschłymi liśćmi i zamieniają się w brudnożółtobrązowej barwy poczwarki o matowej powierzchni.

  • 12. Dąbrówka dębowa

    Motyl bardzo rzadki, spotykany na południu kraju, lata w VI i VII. Gąsienica żeruje na dębach od VII do IX. Oprzęd buduje płytko w ziemi. Zimuje poczwarka, czasem kilka razy.

  • 120. Przestrożnica śmieszka

    Gatunek dość rzadko występujący w lasach dębowych i mieszanych, w których rosną dęby, lata w V i VI. Gąsienice, żerujące na dębach, żyją pomiędzy spojonymi przędzą liśćmi. Dorosłe gąsienice zdradzają objawy kanibalizmu zjadając również inne gąsienice. Przepoczwarczają się w oprzędach między liśćmi dębów i zimują jako poczwarki. Gąsienice po ostatnich linieniach mają cztery ciemno­zielone linie wzdłuż ciała, wyraźne na bokach, przerywane na stronie grzbietowej. Przed linieniami i przepoczwarczeniem prążki te stają się słabo widoczne.

  • 121. Przelotnica ugorówka

    Gatunek motyla rzadko spotykany, nieco pospolitszy jednak od następnego, znany jest z wielu oko­lic kraju. Czas lotu przypada na koniec IX i X. Największe nasilenie lotów zostało zaobserwowane między 10 a 20 X. Loty samców w poszukiwaniu samic można obserwować w dni słoneczne w godzi­nach południowych. Lot motyli obu gatunków przelotnie jest bardzo szybki, stąd ich umiejętności przenoszenia się na wielkie odległości i nagłego znikania z oczu obserwatora. Gąsienice L. durni żerują na nasłonecznionych ugorach, polanach leśnych, zboczach górskich na mniszku, jastrzębcach i sałatach. Jak u L. taraxaci pora żerowania przypada przede wszystkim na najcieplejsze okresy dnia. Dorosłe gąsienice przed przepoczwarczeniem również zakopują się, podobnie, jak u gatunku następ­nego. Poczwarki leżą w jamkach w ziemi lekko ukośnie głową do góry. U osobników, które mają się wykluć przed zimą, w końcu lipca następuje zmiana barwy — poczwarka ciemnieje i wykształco­ny w niej motyl czeka w poczwarce około 2 miesięcy na moment wyklucia się. Reszta poczwarek tej samej generacji, które mają zimować, pozostaje koloru czerwonobrązowego do lipca następnego roku. U gatunku tego zimują jaja oraz jak wyżej wspomniano część poczwarek. Hodowla obu ga­tunków przelotnie jest bardzo trudna ze względu na specjalne wymagania tych gąsienic. Pomyślne wyniki można uzyskać, hodując gąsienice na słońcu lub w wiwariach, podgrzewanych lampami obszernych pomieszczeniach, dobrze przewietrzanych i na stale świeżych roślinach.

  • 122. Przelotnica złotnica

    Bardzo rzadki ten gatunek spotykany tylko lokalnie w niektórych okolicach kraju, występuje na wil­gotnych, nagrzanych słońcem łąkach i zboczach głównie w południowej części Polski. Motyl lata w ciągu dnia i nocą w VIII. Gąsienice, żerujące na mniszku i jastrzębcach, żyją od V do VII. Są one wy­bitnie ciepło- i światłolubne, żerują w pełnym oświetleniu słonecznym. Podczas spoczynku również nie kryją się przed słońcem, lecz pozostają pozornie jakby martwe i pozbawione sprężystości ciała. Noce i chłodne dni przepędzają na ziemi ukryte pod roślinami. Dorosłe gąsienice jako ulubiony pokarm zjadają najtwardsze części liścia mniszka — środkowe żyłki oraz pąki kwiatów. Słaba czep-liwość odnóży dorosłych gąsienic nie pozwala im wchodzić wysoko na rośliny, z których łatwo spa­dają, dlatego prowadzą przyziemny tryb życia. Po ukończeniu okresu żerowania i długotrwałej, blisko dwudniowej wędrówce gąsienice wwiercają się kilka centymetrów pod ziemię, gdzie przepocz-warczają się bez oprzędu. Poczwarki leżą w ziemi w pozycji ukośnej lub prawie pionowo głową do góry. Gatunek ten zimę spędza w stadium jaj, składanych kupkami na roślinach przyziemi.

  • 123. Nasierszyca różnobarwna

    Piękny ten moty! występuje nie często i spotykany jest przede wszystkim w zagajnikach brzozowych i w niezbyt cienistych lasach mieszanych. Lata od połowy III do V. Samce tego gatunku oabywają loty w dzień w poszukiwaniu samic, samice zaś składają jaja wieczorem i nocą. Gąsienice żerują na brzo­zach, a wg innych źródeł także olchach, grabach, leszczynach i lipach. Młode gąsienice żyją gromad­nie po kilkanaście lub czasem więcej obok siebie i razem wędrują z gałęzi na gałąź w poszukiwaniu nowego pokarmu. W raziezaniepokojenia również jednocześnie reagują, podnosząc w pozycji obron­nej przednią część ciała do góry. Dorosłe gąsienice przebywają na gałęziach pojedynczo, przed prze-poczwarczenierr zmieniają barwę na czerwonoliliową i płytko zakopują się. Budują w ściółce mocne, lecz dość rzadkie oprzędy o brązowym zabarwieniu. Poczwarki zimują. Są one matowe, ciemnobrązo­we, o szorstkiej powierzchni.

  • 124. Prządka piericieniówka

    Bardzo pospolity szkodnik drzew owocowych lata w VII i VIII. Gąsienice żerują gromadnie na drze­wach owocowych, dębach, wierzbach i innych drzewach liściastych i krzewach. Gatunek ten zimuje w stadium jaj, składanych wokół cienkich gałązek w postaci pierścieni. Gąsienice po wylęgu na wios­nę budują na gałęziach białe i gęste oprzędy — gniazda, w których wspólnie przebywają opuszcza­jąc je tylko na czas żerowania. Dorosłe gąsienice nie budują wspólnych oprzędów, lecz siedzą na ga­łęziach. Okres pobierania pokarmu przez gąsienice trwa od V do VII. Przepoczwarczenie następuje w podwójnych, ścisłych żółtawobiałych, jajowatego kształtu oprzędach, zbudowanych między liśćmi drzew.

  • 125. Chwostówka głogowica

    Dość rzadki ten motyl, spotykany w lasach liściastych, sadach i parkach, pojawia się od VIII do pocz. X. Gąsienice żerują na tarninie, czeremsze, głogu, dębie, brzozie, wierzbach, topolach, leszczynie od V do VII. Odznaczają sięznaczną różnorodnością ubarwienia. Najczęściej spotykane ich ubarwie­nie uwidocznione zostało na tablicy obok. Gąsienice budują szaro ubarwione oprzędy jajowatego kształtu. Gatunek zimuje w stadium jaja.

  • 126. Puchowica wełnianka

    Gatunek lokalny lecz dość liczny w miejscu występowania. Pojawia się wczesną wiosną — w III do poł. IV. Gąsienice gromadnie żerują w wielkich workowatych oprzędach, przyczepionych między ga­łęziami brzóz, tarniny, lipy, głogu, wierzby. Przed przepoczwarzeniem się wędrują na ziemię, gdzie między liśćmi lub w ściółce budują mocne, jasnobrązowożółte lub białawe jajowatokuliste oprzędy. Zimują poczwarki, często wielokrotnie.

  • 127. Kosmatka dębówka

    Pospolicie w widnych lasach mieszanych i iglastych spotykany motyl, lata od końca VI do poł. VIII. Samce odbywają loty w ciągu dnia, samice składają jaja w nocy. Gąsienice, żerujące od IX do V z przerwą na sen zimowy, żywią się liśćmi dębów, wierzb, malin, jeżyn, czarnych jagód, łochyń itp. Oprzędy przed przepoczwarzeniem się budują na ziemi między liśćmi.

  • 128. Kosmatka koniczynówka

    Motyl pospolity, lata w VIII w miejscach suchych, przytorzach, ugorach, jasnych zagajnikach i nie­zbyt gęstych laskach. Gąsienice, żerujące na wielu gatunkach roślin zielnych i trawach, łatwo można zaobserwować przyziemi w świetle słonecznym, siedzące pojedynczo lub po kilka. Czas lotu samców przypada na godziny popołudniowe i przedwieczorne; samice składają jaja wieczorem, rozrzucając je między rośliny. Gąsienice budują kokony kształtu jajowatego, jasnożółtej lub jasnobrązowej bar­wy. Zimują małe gąsienice lub jaja z wykształconymi wewnątrz gąsieniczkami. Okres dorastania gą­sienic przypada na VI. Na ilustracji: poczwarka $ (zielona) — stadium początkowe, 6* (żółtobrązowa) — z ukształtowanym motylem.

  • 129. Kokonica jeżynówka

    Motyl spotykany pospolicie w całym kraju w środowiskach leśnych, na brzegach lasów, w zagajni­kach, ogrodach i zaroślach, lata w V i VI. Gąsienice lęgną się późnym latem z jaj składanych kupkami na roślinach pokarmowych (wrzos, krzaki dębowe i wiele innych) i w pierwszym okresie życia są zu­pełnie czarne. Po pierwszych linieniach występują u nich coraz wyraźniejsze złotożółte obrączki międzysegmentowe, które zanikają po ostatnim linieniu. Dorosłe gąsienice w październiku lub listo­padzie zakopują się na kilka centymetrów w ziemi i zimują w okrągłych jamkach zwinięte w kłębek. W bardziej wilgotnych środowiskach zdarza się, że na zalanym terenie przebywają zimę zamarznięte w bryłkach lodu, od którego ciało gąsienic jest oddzielone długimi włoskami. Wiosną opuszczają zi­mowe legowiska i wędrują kilka tygodni, wygrzewając się w promieniach słońca i nie pobierając pokarmu, dopóki nie nadejdzie właściwy dla nich czas na zbudowanie oprzędu. Oprzędy, spotykane w naturze są zupełnie nieprzeźroczyste, w odróżnieniu od oprzędów gąsienic uzyskanych niekiedy w warunkach hodowlanych. Samce motyli tego gatunku latają w dzień — po południu i przed zacho­dem słońca, samice — nocą w celu złożenia jaj.

  • 13. Brunatnica koziagłówka

    Motyl dość pospolity, występuje w dwu pokoleniach: w V i VI oraz VII i VIII. Pojawia się w okolicach, gdzie rosną topole, wierzby i osiki. Gąsienice żerują w VI i VII oraz IX i X. Pierwsze pokolenie gąsie­nic, zielono ubarwione można łatwo zaobserwować na topolach i wierzbach nisko nad ziemią. Drugie pokolenie, barwy szarej z brązowymi lub czerwonoczarnymi plamami spotyka się na osi­kach. Barwa ta pojawia się u gąsienic drugiego pokolenia dopiero po ostatnim linieniu, przed nim gąsienice są zielone z białymi pasami na bokach tak samo, jak dorosłe okazy pierwszego poko­lenia. Gdyby wyniki tych obserwacji powtarzały się, stanowiłyby dowód istnienia dymorfizmu sezo­nowego u gąsienic tego gatunku. Na okres zimy gąsienice zakopują się w ziemi, gdzie budują przed przepoczwarczeniem dość mocne oprzędy.

  • 130. Napójka łąkówka

    Nierzadki ten gatunek, przebywający w okolicach podmokłych, w pobliżu jezior, rzek i w środowi­skach torfiastych, lata od końca VI do połowy VIII. Gąsienice napójki żerują na ostrych trawach, trzcinie i pałce wodnej od IX do VI z przerwą na sen zimowy. Gąsienice tego gatunku piją stosunkowo duże ilości wody w postaci kropel rosy i deszczu zbierających się na liściach roślin pokarmowych. W hodowli należy gąsienicom podawać wodę, gdyż w braku jej stają się kanibalami i zjadają inne nieuwłosione gąsienice. Na wiosnę dorosłe gąsienice budują nisko nad ziemią pionowo przyczepione do źdźbeł traw lub pni drzew białożółte oprzędy, w których zamieniają się w poczwarki. Motyle pro­wadzą nocny tryb życia.

  • 131. Namiotówka dębolistna

    Motyl dość pospolity, spotykany przede wszystkim w okolicach obfitujących w sady i zdziczałe drzewa owocowe oraz w wierzby. Lata od końca VI do VIII. Gąsienice, wylęgłe w drugiej połowie lata, zimują przeważnie po trzecim linieniu. Starsze gąsienice na ogół w ciągu zimy giną. Roślinami ży­wicielskimi gąsienic są: wierzby, tarniny, różne gatunki drzew owocowych, leszczyny i kruszyny. Młode gąsienice przed okresem zimowania nierzadko można napotkać w przydrożnych zaroślach na krzewach wierzbowych. Dorosłe gąsienice, o zmiennym ubarwieniu, budują wiosną między liśćmi lub w rozwidleniach gałęzi ciemne oprzędy i w nich zamieniają się w poczwarki, przyprószone lekko jasnym nalotem. Gąsienice tego gatunku w czasie spoczynku siedzą zwykle na spodniej stronie gałę­zi, przeważnie głową w dół. Poza wczesnym okresem swego życia oraz okresem tuż przed przepocz­warzeniem się, prowadzą nocny tryb życia. W dzień odżywiają się na ogół tylko wtedy, gdy przeby­wają w mrocznych miejscach między gałęziami i liśćmi.

  • 132, Namiotówka chochołówka

    Gatunek rzadki, spotykany lokalnie w środowiskach o większym nasłonecznieniu, gdzie rosną stare wierzby i topole. Motyl pojawia się od poł. VI do poł. VII, wyjątkowo w częściowym drugim pokoleniu w końcu września. Jak u poprzedniego gatunku znane są zarówno jasne, jak i ciemno uplamione od­miany motyli. Obserwacje hodowlane wykazują, że jasne motyle wylęgają się z poczwarek trzyma­nych w stałej temperaturze 25°—28°C, to jest wyższej, niż w naturze. Podobną zależność od tempera­tury wykazuje również gatunek poprzedni. Namiotówki, łowione na południu Europy, są na ogół jaśniej ubarwione od krajowych. Światło- i ciepłolubne gąsienice G. populifolia, po wylęgu z jaj wędrują w górę drzew na czubki pędów, gdzie rozpoczynają żerowanie. Zimują gąsienice średniej wielkości, rzadziej dorosłe. Zasadnicze ubarwienie gąsienic jest szare. Obrzeżenie znamienia na 2 i 3 pierście­niu, niewidoczne w czasie spoczynku, jest koloru białego. Ukazuje się ono w pozycji obronnej wraz z pęczkami krótkiego, czarnogranatowego futerka z jednoczesnym, wolnym ruchem wahadło­wym na boki przedniej części ciała gąsienicy. Rzadko spotykane okazy gąsienic o ubarwieniu różo­wym mają obrzeżenie znamienia jasnożółtoróżowe. Najrzadziej zaś spotykane gąsienice ciemno­szare z dużymi, matowymi plamami czarnogranatowymi na wierzchu, mają barwę obrzeżenia jasno-pomarańczową. Poczwarka, opylona jasnym nalotem, przebywa w oprzędzie szaroróżowym z bia­łymi plamami, zbudowanym między gałęziami lub na pniu w zagłębieniach kory, nierzadko 2—3 me­try nad ziemią. Motyle obydwu gatunków namiotówek wykluwają się w warunkach naturalnych po 3—4 tygodniach, u namiotówki dębolistnej po nieco dłuższym czasie, niż u chochołówki. W ho­dowli gąsienice chochołówki rosną około 40 dni, stadium poczwarki trwa około 15 dni, stadium jaj 8—12 dni. W warunkach stałej temperatury około 20—22°C można wyhodować 4 pokolenia motyli w ciągu roku. Jeśli chodzi o ubarwienie gąsienic, to na liczbę około 1400 gąsienic, wyhodowanych wWarszawie w r. 1968 i 1969 — tylko 5 było różowych, a3z czarnogranatowymi plamami. Pozostałe gąsienice miały typowe szare ubarwienie. Roślinami żywicielskimi gąsienic G. populifolia są wierzby i topole.

  • 133. Szczoteczmca szarawka

    Bardzo pospolity ten motyl, zaliczany do szkodników leśnych, lata w V i VI. Gąsienice najczęściej o dwojakim — brązowym lub jasnożółtozielonym ubarwieniu żerują na wielu drzewach liściastych (dąb, buk, grab, brzoza, wierzby) od VII do X. Przepoczwarzają się na zimę w szarych podwójnych oprzędach między liśćmi na ziemi.

  • 134. Kuprówka złotnica

    Pospolity, ale niezbyt licznie spotykany gatunek motyla, którego czas lotu przypada od połowy VI do poł. VIII. Gąsienice żerują pojedynczo od IX z przerwą na zimowanie do VI na dębach, drzewach owocowych, wierzbach, topolach i innych roślinach. Okres zimy młodociane gąsienice spędzają w podwójnym, białawym, półprzeźroczystym oprzędzie. Okresy linienia również przechodzą w specjal­nie na ten okres snutyeb-oprzędach, które po wylinieniu przegryzają i porzucają. Poczwarki przeby­wają w podobnych oprzędach, jak gąsienice w okresie zimy.

  • 135. Białka wierzbówka

    Szkodliwy ten gatunek, spotykany licznie w alejach topolowych i wierzbowych, lata od połowy VI do początku VII. Gąsienice żerują V, VI na wierzbach i topolach. Oprzędy, barwy białej, budują między liśćmi roślin żywicielskich oraz na pniach, płotach itp. Motyle składają jaja kupkami na pniach topoli i wierzb i przykrywają je białosrebrną, szybko krzepnącą wydzieliną z odwłoka, Zimują małe, wylęgłe w środku lata gąsienice, a wg innych źródeł również i jaja. Żarłoczność gąsie­nic przy ich wielkiej liczbie powoduje nieraz ogołocenie z liści wielkiej ilości drzew, co z kolei bywa przyczyną wymierania gąsienic z braku pożywienia lub ich degeneracji w postaci pojawu karłowa­tych okazów motyli.

  • 136. Znamionówka różówka

    Gatunek często spotykany, znany jest z wielu okolic kraju. Motyl pojawia sięwVlliVIII,aw przypadku dwu pokoleń i w VI. Gąsienice żerują na tarninie, śliwie, iwie, dębie, brzozie, malinach i innych rośli­nach od IX do VI z przerwą na sen zimowy i czasem w drugim pokoleniu w VII. Różnią się one od znamionówki tarniówki rysunkiem na ciele oraz kształtem pędzelków na pierwszym i ostatnim pier­ścieniu. Przepoczwarzają się w podwójnym oprzędzie między liśćmi rośliny żywicielskiej. Bezskrzy-dłe samice różnią się od samic 0. ontiąua większymi rozmiarami ciała oraz dłuższymi łuskami na od­włoku, pokrytym jak gdyby pęczkami wełny.

  • 137. Znamionówka tarniówka

    Motyl bardzo pospolity, spotykany wszędzie, lata w dwu pokoleniach, nie oddzielonych wyraźnie czasem występowania. Pierwsze pokolenie motyli pojawia się w VI i VII, drugie VIII i IX. Gąsienice pierwszego pokolenia wylęgają się z przezimowanych jaj i żerują na różnych krzewach i drzewach liściast) ch (m.in, na malinach i jeżynach). Drugie pokolenie żeruje w VIII. Gąsienice przepoczwarczają się w podwójnych oprzędach między liśćmi roślin żywicieUkich. Bezskrzydłe samice składają jaja na kokonie, skąd gąsienice rozchodzą się po okolicznych drzewkach, najczęściej przenoszone przez wiatr.

  • 138. Brudnica nieparka

    Gatunek zaliczany do największych szkodników drzew liściastych. Występuje masowo w ogrodach, sadach, szkółkach i wszelkich skupiskach leśnych, a także w alejach wierzbowych i topolowych, gdzie szkody poczynione przez gąsienice są najczęściej widoczne. Motyle latają w VII i VIII. Gąsienice zimują w skorupkach jajowych, które opuszczają w końcu IV i żerują do początku VII. Samice, róż­niące się od samców większymi rozmiarami i jasnym ubarwieniem, składają jaja kupkami na pniach drzew, płotach, ścianach domów i kamieniach, przykrywając je włoskami z odwłoka w celu ochrony jaj przed mrozem. Małe gąsienice, niekiedy unoszone wiatrem, szybko rozchodzą się wiosną na są­siednie drzewa. Dorosłe gąsienice przepoczwarczają się w szparach kory, między liśćmi, na płotach itp. w luźnych oprzędach. Samce tego gatunku odbywają loty godowe w ciągu dnia. 0 (_ r c. A c o o c

  • 139. Brudnica mniszka

    Motyl, podobnie jak poprzeani, zaliczany do szkodników, czyni spustoszenia w lasach iglastych; nasilenie szkód zmienia się co kilka lat. Motyle łajają od VIII do IX. Gąsienice żerują na wielu gatun­kach drzew iglastych, także na lipie, dębie i innych. Przepoczwarzają się w luźnych oprzędach w pę­knięciach kory i między liśćmi roślin żywicielskich. Zimują jaja, składane kupkami za pomocą dłu­giego pokładełka głęboko w szparach kory. Motyle prowadzą nocny tryb życia.

  • 144. Rolnica wróżebnica

    Gatunek pospolity, spotykany pojedynczo w różnych środowiskach otwartych i prześwitach leśnych. Motyle latają od połowy VI do połowy VIII. Gąsienice żerują na różnych roślinach zielnych i krzewach od VIII do V z przerwą na sen zimowy. Charakteryzują się niezmiennym ubarwieniem od postaci młodocianej. Poczwarki przebywają w oprzędach naziemi lub płytko pod jej powierzchnią. W hodow­li uzyskuje się częściowe drugie pokolenie motyli od połowy X do XII.

  • 16. Garbatka pomianówka

    Motyl rzadki, spotykany częściej na południu kraju, pojawia się w dwu pokoleniach: pierwszym w V i VI oraz drugim w VII i VIII. Gąsienice żerują na osikach, topolach i wierzbach w VI i VII oraz od VIII do X. Podobne z kształtu do gąsienic następnego gatunku i również jak one dwugarbne (mają garby na 5 i 6 pierścieniu), różnią się od nich kształtem garbów, Garbatka pomianówka ma garby nieco mniejsze, stożkowatego kształtu. Zębica zygzakówka ma garby wyższe, trochę cieńsze na końcach i lekko zagięte do tyłu. Wyraźniejsze różnice występuje w wyglądzie czterech par brzusz­nych odnóży: pomianówka ma nad stopami czarnobrązowe błyszczące tarczki, u gatunku następnego brak tarczek. Obydwa gatunki różnią się jeszcze kształtem głów — pomianówka ma mniejsze i łagodniejsze wypukłości na szczycie głowy, różnicę tę łatwiej jednak zauważyć, porównując bezpo­średnio kształt głów gąsienic obydwu gatunków. Wielka zmienność ubarwienia gąsienic omawia­nych garbatek uniemożliwia odróżnienie ich wyłącznie na podstawie barwy. Poczwarki obydwu gatunków zimują w oprzędach płytko w ziemi. W hodowli wykluwają się z nich motyle częściowego trzeciego pokolenia od końca IX do początku XI.

  • 17. Zębica zygzakówka

    Gatunek pospolity, pojawia się w dwu pokoleniach. Motyle latają od IV do VI oraz w VII i VIII. Gąsie­nice żerują przede wszystkim na niskich osikach, topolach i wierzbach w VI i VII oraz od VIII do X. Szczegóły, tyczące wyglądu gąsienic omówione zostały przy opisie poprzedniego gatunku.

  • 18. Naramiennica srebrnica

    Motyl rzadki, spotykany pojedynczo, lata w dwu pokoleniach: pierwszym w V i VI oraz drugim w VIII. Gąsienice żerują na dębach, topolach i wierzbach w VI i VII oraz IX. Przepoczwarczają się w oprzę­dach na ziemi. Zimują poczwarki drugiego pokolenia gąsienic.

  • 19. Białoząbka łańcuchówka

    Gatunek spotykany pojedynczo w różnych środowfskach, gdzie występują brzozy, jak brzegi lasów, jasne zbocza, zagajniki i parki. Czas lotu motyla przypada na V i VI. Gąsienice żerują od VI do VIII na brzozach, a wg innych źródeł także na dębach. Poczwarki zimują ukryte w oprzędach między liść­mi na ziemi.

  • 2. Pomrowica leszczynówka

    Motyl pospolicie występujący w lasach dębowych i mieszanych od poł. V do poł. VII. Gąsienica żeruje od VII do IX na dębach, bukach, grabach, leszczynach i niektórych innych drzewach liściastych, sie­dząc na spodniej stronie liści. Na zimę buduje mały, brązowy, jajowatokulisty oprzęd pomiędzy gałązkami drzew lub liści i niekiedy wraz z liśćmi opada na ziemię. W oprzędzie zimuje gąsienica, rzadziej poczwarka.

  • 20. Wielica zaczepka

    Gatunek dość rzadki, motyl występuje w pobliżu środowisk leśnych, gdzie rosną dęby, od końca IV do końca V. Gąsienice, żerujące na niskich drzewkach dębu spotkać można pojedynczo lub po kilka od połowy V do połowy VIII. Poczwarki zimują w oprzędach na ziemi, czasem dwukrotnie.

  • 21. Wiechcica wielbłądka

    Motyl pospolity, lata w dwu pokoleniach: od końca IV do VII oraz od końca VII do końca VIII. Gąsie­nice, zmienne w ubarwieniu, żerują pojedynczo lub po kilka na wielu gatunkach drzew liściastych (dąb, brzoza, buk, lipa, wierzba, osika i inne) w VI i VII oraz VIII i IX. Przed ostatnim linieniem często mają na głowie dwie symetrycznie umieszczone czarne okrągłe plamy. Poczwarki zimują w oprzę­dach między liśćmi na ziemi. Gąsienice w pozycji obronnej zginają do tyłu przód ciała, dotykając niekiedy tyłem głowy jego grzbietowej części.

  • 22. Wiechcica czubatka

    Motyl rzadki, spotykany częściej na południu kraju. Występuje w V i VI, a w przypadku odpowiednich warunków atmosferycznych (ciepłe lato) również w drugim pokoleniu w VIII. Gąsienice, dwojako ubarwione: zielone lub szarobrązowe, żerują na klonach od VI do VIII i odpowiednio w IX. W ho­dowli wykluwają się motyle trzeciego pokolenia w IX. Zimują poczwarki w oprzędach na ziemi.

  • 23. Dzióbka słomka

    Gatunek pospolity, motyle pojawiają się w dwu pokoleniach: pierwszym od IV do VI, drugim w VI, i VIII oraz odpowiednio gąsienice: pierwsze pokolenie w VI i VII, drugie w VII i VIII. Żerują one na to­polach, wierzbach, olchach, dębach, lipach. Charakteryzują się dwoma odcieniami zieleni: niebieska­wą z białym paskiem z boku oraz żółtawą z żółtym paskiem bocznym. Niekiedy nad paskiem białym lub żółtym występuje bardzo cienka czarna linia, odgraniczająca pasek od zielonego ciała gąsienicy. Zimują poczwarki w oprzędach na ziemi lub płytko w ziemi.

  • 24. Narożnica zbrojówka

    Motyl bardzo pospolity w V, VI i VII, gąsienice żerują gromadnie na drzewach liściastych (wierzby topole, dęby, lipy, brzozy, jarzębiny) od VII do IX. Zimują poczwarki wziemi w jamkach bez oprzędów, Gąsienice tego gatunku w przypadku zaniepokojenia zwykle wszystkie jednocześnie unoszą przód i tył ciała ku górze.

  • 25. Wzjeżdżka rokitnica

    Gatunek dość pospolity, motyl pojawia się w dwu pokoleniach: w IV i V oraz VII i VIII. Gąsienice że­rują w VI i odpowiednio .v VIII i IX na wierzbach, topolach i osikach pomiędzy liśćmi zespolonymi przędzą. W ten sam sposób budują oprzędy w celu przepoczwarczenia się. Zimują poczwarki.

  • 26. Wzjeżdżka łozówka

    Gatunek pospolitszy od poprzedniego, występuje w podobnym czasie i na tych samych roślinach żywicielskich. Gąsienice żerują również pomiędzy zespolonymi przędzą liśćmi i podobnie prze­poczwarzają się na zimę. Mają one różne ubarwienie — od zielonożółtego do różowobrązowego. Barwa poczwarek także bywa rozmaita — od zielonobrązowej do czarnozielonej.

  • 27. Wzjeżdżka wieszczyca

    Motyl rzadszy od obydwu poprzednich gatunków, występuje w dwu pokoleniach: pierwsze w V i VI, drugie w VII i VIII. Gąsienice, żerujące pomiędzy zespolonymi liśćmi topoli, osiki, wierzby zimują w oprzędach w drugim pokoleniu — pierwsze pokolenie gąsienic zjawia się w VI i VII. Gąsienice bu­dują oprzędy między liśćmi rośliny żywicielskiej.

  • 28. Wzjeżdżka wijunica

    Gatunek pospolity, pojawiający się w dwu pokoleniach. Motyl lata w V i VI oraz VII i VIII, gąsienice żerują w VI i VIII oraz VIII do X na wierzbach, topolach i osikach pomiędzy liśćmi, jak trzy gatunki poprzednie. Zimują poczwarki w oprzędach między liśćmi na ziemi.

  • 29. Miernik zieleniak

    Motyl często spotykany od VI do VIII w lasach liściastych. Żywi się sokiem ze skaleczonych drzew oraz opadłych owoców. Lata po zachodzie słońca i łatwo daje się zwabić światłem lamp. Gąsienice występują od VIII do VI z przerwą na sen zimowy, żerując najczęściej na brzozach, a także na olszy­nie, wierzbach, leszczynie, lipie i buku. Zielona poczwarka spoczywa w oprzędzie między spojonymi przędzą liśćmi rośliny żywicielskiej. Po wylęgu gąsienice kilkakrotnie zmieniają barwę, zachowując od okresu po pierwszym linieniu charakterystyczną sylwetkę. Początkowo ciemnobrązowe, później uplamione zielono , pod koniec swego życia gąsienice przybierają barwę zieloną z brązowymi i czer­wonawymi plamami.

  • 3. Lśniak szmaragdek

    Pospolity ten motylek, spotykany w miejscach otwartych i nasłonecznionych od VI do VIII, żywi się nektarem kwiatów i stąd łatwy jest do zaobserwowania szczególnie na kwiatach roślin baldaszko-wych i driakwi. Gąsienice żerują od jesieni i po przezimowaniu do V na szczawiach. Znaleźć je można przy torach, na ugorach, łąkach i miedzach. Dzień spędzają ukryte przed światłem. Przepoczwarczają się w oprzędach między liśćmi na ziemi. Młode gąsienice są jasnożółtobrązowe, przed zimowaniem barwa ich ciemnieje i staje się brązowofioletowa z jasnymi plamami. Zimują ukryte w zeschłych i skręconych liściach, w otworach pustych łodyg lub też w pęknięciach kory. Na wiosnę długo nieraz wędrują w poszukiwaniu pokarmu, żywiąc się po drodze również zeszłorocz­nymi liśćmi szczawiu, dopóki nie znajdą młodych kiełków wiosennych roślin.

  • 30. Przedlasik brzeziniak

    Motyl pospolity w lasach mieszanych, lata od V do VII. Gąsienica żeruje od VII do IX na liściach dębu, brzozy, olchy, leszczyny, jarzębiny, buka, maliny i jeżyny. Wyżera w liściach oczka, pozostawiając, często cienką błonkę naskórka. Poczwarka przyczepiona przędzą do gałęzi za pokrywy skrzydeł i kremaster, zimuje na roślinie żywicielskiej. Motyl występuje niekiedy w dwu pokoleniach.

  • 31. Jabłoniak kreskowiak

    Motyl spotykany pojedynczo, lata od Vi do VIII. Gąsienica żeruje od IX do V (z przerwą na sen zi­mowy), żywiąc się liśćmi wielu drzew i krzewów, jak np. iwy, dębu, tarniny, brzozy, leszczyny, dzi­kiej róży, maliny i jeżyny. Gąsienice zmienne w ubarwieniu: od brązowych, brązowozielonych do zielonych. Poczwarka przebywa w oprzędzie, zbudowanym między liśćmi rośliny żywicielskiej.

  • 32. Walgina rdestniak

    Bardzo pospolity i wszędzie spotykany motyl lata w dwu lub trzech pokoleniach: pierwsze od V do VII, drugie od VII do IX i trzecie, częściowe i mniej liczne w X. Gąsienice o bardzo zmiennej barwie, od popielatych poprzez czekoladowobrązowe do brązowozielonych, żerują od IX do V z przerwą na sen zimowy, a w następnym pokoleniu w Vii i VIII na rdestach, szczawiach i niektórych innych roślinach zielnych. Poczwarki, przystosowane ubarwieniem do barwy otoczenia, przebywają w oprzę­dach ze słabych, przeźroczystych i rzadko zespolonych nitek przędzy i wyglądają jak gdyby zawie­szone w powietrzu.

  • 33. Świerzbik nakropek

    Najpospolitszy gatunek rodzaju Cosymbia. Motyl pojawia się w dwu pokoleniach w tym samym czasie, co gatunek poprzedni. Różnie ubarwione gąsienice — od zielonych, różowych do czarno-fioletowych i czerwonobrązowych żerują nierzadko po kilka na dębach, a wg innych źródeł i na brzozach. Poczwarki barwy zielonej lub jasnoszaroróżowej zimują przyczepione przędzą do gałęzi lub między liśćmi w oprzędach, luźno zbudowanych z niewielkiej ilości nitek.

  • 34. Świerzbik zwisak

    Dość pospolity ten motyl lata w V i VI oraz w drugim pokoleniu w VII i VIII. Gąsienice różnobarwne, od zielonych, różowych do prawie czerwonych, żerują na brzozach, dębach i olszynach w VI i VII oraz w drugim pokoleniu w VIII i IX. Zimują poczwarki przytwierdzone przędzą do gałęzi, czasem między luźno zespolonymi liśćmi. Od poprzedniego gatunku różnią się szczególnie poczwarki, które wykazują odmienną barwę i rysunek ciała. Gąsienice natomiast w przypadku podobnego ubarwie­nia wykazują niewielką różnicę w rysunku.

  • 35. Wątlak nawrzosak

    Gatunek motyla dość pospolity, pojawia się w jednym pokoleniu od V do VII, a w przypadku ko­rzystnych warunków atmosferycznych w drugim, częściowym pokoleniu w VIII. Gąsienice żerują na niektórych roślinach zielnych, jak np. bylica, krwawnik, szałwia. Gatunek ten zimuje w stadium gą­sienicy, która na wiosnę zakopuje się płytko w ziemi i zamienia w poczwarkę.

  • 36. Sudamek macierzak

    Dość pospolity ten motyl lata w dwu pokoleniach: od IV do VI oraz w VII i VIII. Gąsienice żerują na kwiatach i liściach szczawiu w VI i VII oraz w VIII i IX, często występując jednocześniez motylami. Zimują poczwarki, które są barwy zielonej i przebywają w luźnym oprzędzie między liśćmi na ziemi. Gatunek ten spotkać można najczęściej na miejscach nasłonecznionych, przy torach i na ugorach.

  • 37. Pokrocz szroniak

    Motyl spotykany pojedynczo w różnych środowiskach otwartych, lata od początku V do początKu VII. Gąsienice żerują na wielu gatunkach roślin krzyżowych w VI i VII. Poczwarki, ukryte w oprzędach pomiędzy liśćmi na ziemi zimują niekiedy parokrotnie.

  • 38. Pomiernik dziurawczak

    Motyl pospolity, spotykany w całym kraju. Występuje w dwu pokoleniach: pierwsze od V do VII, drugie od końca VII do X. Gąsienice żerują na dziuraw­cach od VI do VIII oraz od IX do IV z przerwą na sen zimowy. Często siedzą ukryte pomiędzy torebkami nasiennymi dziurawca, do złudzenia przypomi- nając je ubarwieniem. Gatunek, dotychczas odróżniany od następnego — 9 Anaitis efformata Gn. przez porównanie preparatów narządów wewnętrznych oraz kształtów ostatnich pierścieni odwłoka ma jeszcze inną cechę odróżniającą w postaci odmien­nego rysunku taśmy zewnętrznej na przednich skrzydłach (patrz rysunek). Dwie cechy pozwalają także odróżnić samice od samców trzech gatunków rodzaju Anaitis: inne użytkowanie oraz kształt tylnych skrzydeł. Samice tego rodzaju mają w tylnej części drugiej pary skrzydeł użytkowanie w kształcie trójczłonowego widelca, samce zaś — dwuczłonowych widełek.

  • 39. Pomiernik podobniak

    Motyl dość pospolity, jednak nie wszędzie spotykany. Występuje w tym sa­mym czasie, co gatunek poprzedni. Gąsienice żerują również na dziurawcach i zimują podobnie jak gąsienice gatunku poprzedniego. Od Anaitis plagiata gatunek ten różni się nieco mniejszymi rozmiarami oraz cechami, podanymi w opisie A. plagiata. Gąsienice obydwu motyli są do siebie bardzo podobne j wyglądem zewnętrznym i zachowaniem. Zaniepokojone spadają na ziemię, ^ rzadziej nieruchomieją. Oznaczają się podobną zmiennością ubarwienia —od jasnoszarobrązowego do czekoladowoczarnego na stronie grzbietowej. U A. plagiata środkowa, cienka linia grzbietowa ma kształt prosty, najczęściej lekko przerywany, u gąsie­nic A. efformata linia ta w pobliżu głowy jest na bardzo krótkim odcinku rozdzielona i ma kształt jakby owalu. Cecha ta jest widoczna dopiero w wyniku uważnej obserwacji. Poczwarki tych dwu ga­tunków są łatwe do odróżnienia: ostatnie pierścienie A. plagiata są wyraźnie dłuższe od ostatnich pierścieni poczwarek A. efformata.

  • 39a. Pomiernik gniadek

    Gatunek dość rzadki, pospoliciej występujący w górach. Motyl lata od końca VI do połowy VIII. Gąsienice żerują na dziurawcach od VIII do VI z przerwą no fMj ( sen zimowy. Gatunek w postaci dojrzałej nieco podobny do dwu następnych. Rysunek jego podany został w atlasie dla ułatwienia oznaczenia pozostałych gatunków rodzaju.

  • 4. Kraśnik goryszak

    Jeden z rzadszych przedstawicieli rodziny kraśników, spotykany na wilgotnych łąkach, brzegach lasów i zarośli, przy torach kolejowych oraz w niektórych innych miejscach otwartych. Motyl lata od połowy VI do połowy VII. Gąsienice żerują na goryszu od VIII do V z przerwą na sen zimowy. Bro­niąc się przed naturalnymi wrogami gąsienice tego i następnego gatunku wydzielają w miejscu pod­rażnienia skóry krople cuchnącego oleistego płynu. Poczwarki spoczywają w oprzędach słomkowej barwy o świecącej powierzchni. Zaniepokojone wykonują długotrwałe, szybkie obroty całym ciałem, utrudniając przebicie skóry przez pasożyty, usiłujące złożyć w nich jaja. Motyle kraśników obydwu gatunków bronią się przed wrogami ucieczką, albo upadkiem na ziemię z wyciągniętymi i splątanymi nogami, dzięki czemu wyglądają niby martwe.

  • 40. Pasiak narudziak

    Rzadki i lokalnie występujący motyl, spotykany w cienistych, wilgotnych lasach i okolicach bagien­nych pojawia się w dwu pokoleniach od początku V do początku IX. Gąsienice jego żerują na nie­cierpku pospolitym od połowy V do końca IX. Są one barwy zielonej. Mają czarny rysunek na przed­niej części głowy, ciemnobrązową linię na środku grzbietowej strony ciała, ciągnącą się od głowy, ścieniającą się i ginącą na czwartym pierścieniu. Pierwsze dwie pary przednich odnóży są ciemno­szare, trzecia para od strony przedniej ubarwiona jest czarno, odnóża tylne mają na stronie ze­wnętrznej czarne plamy. Gąsienice barwą i kształtem przypominają łodyżki niecierpka. Zaniepoko­jone spadają na ziemię w wężowych ruchach lub gwałtownie wyprostowują się w pozycji prostopad­łej do łodyżki i nieruchomieją. Żywią się kwiatami, niedojrzałymi owocami oraz liśćmi niecierpka. Dorosłe gąsienice żerują nocą, w miejscach zacienionych również i w dzień. Oprzędy budują w zespolonych przędzą listkach niecierpka i w nich po opadnięciu na ziemię zimują.

  • 41. Nacinek śliwiniak

    Motyl pospolity, pojawiający się od VI do VIII. Gąsienice jego żerują w V i VI na porzeczkach, a wg innych źródeł także na tarninie i głogu. Dorosłe pobierają pokarm nocą, dzień spędzając nierucho­mo, często na przyziemnych częściach roślin żywicielskich. Gąsienice tego gatunku są dwojako ubar­wione: jedne szarobrązowofioletowe, drugie zielone z ciemnobrązowymi lub fioletowymi plamami. Obydwie odmiany gąsienic mają ten sam rysunek, wyraźnie widoczny na stronie grzbietowej, u po­szczególnych okazów zmienia się jedynie proporcja plam jasnych i ciemnych. Przepoczwarzenie u tego gatunku jak i trzech następnych gatunków rodzaju Lygris następuje w oprzędach, luźno zbudowanych z liści nad ziemią, iub na jej powierzchni.

  • 42. Nacinek wrzosowiak

    Motyl dość rzadki, lata od VII do IX. Częściej spotykany w okolicach wilgotnych (torfowiska, mokre łąki, brzegi strumieni, rzek). Gąsienice żerują od V do VII na wierzbach, jagodach, osice, brzozie, wrzosie. Przepoczwarczają się w luźnym oprzędzie między liśćmi rośliny żywicielskiej. Gąsienica dorosła jak większość gąsienic mierników prowadzi nocny tryb życia. Dzień spędza w pozycji nieru­chomej, żeruje o zmierzchu i nocą. Zimuje jajo.

  • 43. Nacinek zorzyniak

    Gatunek rzadki, występuje lokalnie w okolicach podmokłych i wilgotnych. Motyl pojawia się w VII i VIII na brzegach lasów, polanach leśnych i w ogrodach. Gąsienice żerują od V do VII na liściach dzikiej czarnej porzeczki. Są one zupełnie podobne do gąsienic L. mellinata, różnią się od nich dwiema wyraźnymi białawymi liniami, szeroko rozstawionymi, idącymi wzdłuż grzbietowej strony ciała. Na ilustracji pokazana została gąsienica przed przepoczwarczeniem. Gatunek zimuje w stadium jaja.

  • 44. Nacinek żółcieniak

    Gatunek bardziej rozpowszechniony i pospolitszy od poprzedniego. Czas lotu motyla przypada na V i VI. Gąsienica żeruje w VI i VII na różnych gatunkach porzeczek. Tryb życia motyla w poszczególnych stadiach bardzo przypomina sposób zachowania nacinka śliwi-niaka (L. prunata L). Gąsienice L. mellinata, podobne barwą do zielonych łodyżek liści porzeczek siedzą nieruchomo w ciągu dnia, nie reagując w przypadku lekkiego zaniepokojenia. Gwałtownie przestraszone gąsienice spadają na ziemię i po uspokojeniu wracają na roślinę. Zimuje jajo.

  • 45. Paśnik chrzaniak

    Jeden z najpospolitszych gatunków z rodziny miernikowców, występuje w dwu pokoleniach: od końca IV do początku X. Gąsienice, żerujące po kilka na roślinach krzyżowych spotyka się w V i VI oraz w VIII i IX. Zimuje poczwarka w oprzędzie na ziemi lub gąsienica.

  • 46. Paśnik brunatniak

    Motyl pospolicie w wielu okolicach występujący, lata w dwu pokoleniach: w V i VI oraz VII i VIII. Gąsienice żerują na roślinach zielnych wielu gatunków, jak babka, dzwonki, mniszek i inne, ale przede wszystkim na przytulii żółtej, białej i leśnej. W hodowli żerują także na wierzbie płaczącej. Zimują poczwarki w oprzędach na ziemi. W hodowli pojawia się całkowita 3 generacja w końcu IX oraz 4-w XII.

  • 47. Paśnik mysiotrzewiak

    Motyl równie pospolity jak poprzedni gatunek, występuje w dwu pokoleniach: pierwszym w V i VI, drugim w VII i VIII. Gąsienice, żerujące na wielu gatunkach roślin zielnych, jak przytulią, gwiezdnica dzwonki i innych, spotkać można od VI do IX. Zimują poczwarki w oprzędach na ziemi lub płytko w ziemi. W hodowli gatunek daje następne generacje (patrz X. spadicearia).

  • 48. Paśnik znacznik

    Motyl rzadziej spotykany od poprzednich, jednak w niektórych środowiskach otwartych dość pospolity. Lata w dwu pokoleniach: od końca IV do połowy VI oraz w VII i VIII. Gąsienice żerują na roślinach krzyżowych wielu gatunków, jak np. rzeżucha, nasturcja i inne. Obserwować je można w VI i w letnim pokoleniu w VIII i IX. W hodowli można uzyskać całkowite trzecie pokolenie motyli w drugiej połowie IX. Zimują poczwarki w oprzędach na ziemi.

  • 49. Paśnik dwupasik

    Motyl nierzadko spotykany, żyje na mokrych łąkach, torfowiskach i brzegach rzek, rzadziej w parkach, ogrodach i na brzegach lasów. Pojawia się w dwu pokoleniach: w V i VI oraz w VIII i IX. Gąsienice, żerujące na przytulii oraz bobrku trójlistnym spotyka się od IX do V z przerwą na sen zimowy oraz w VII. W hodowli wylęga się trzecie pokolenie w IX i X. Poczwarka przebywa w dość luźnym oprzędzie między liśćmi naziemi. Gąsienica, początkowo zielona, po ostatniej lince ma 5 lub 6 segmentów ozdobionych krótkimi, różowymi paskami, ułożonymi równolegle na granicy segmentów.

  • 5. Kraśnik sześcioplamek

    Pospolitszy od poprzedniego motylek lata w środowiskach nasłonecznionych łąk, zboczy, brzegów lasów i ugorów, na przytorzach i miedzach. Czas jego lotu przypada na VII i VIII. Gąsienice żerują na komonicy pospolitej i cieciorce od IX do VI z przerwą na sen zimowy. Poczwarka przebywa w o-przędzie barwy w połowie żółtawej, w połowie słomkowej. Odwłok poczwarki znajduje się w żółta­wej części oprzędu. Zachowanie się motyli, gąsienic i poczwarek tego gatunku jest podobne do po­przedniego.

  • 50. Paśnik pasiak

    Motyl spotykany sporadycznie na brzegach lasów, polanach leśnych, przytorzach i łąkach. Pojawia się w dwu pokoleniach: od V do połowy VII oraz od końca VII do połowy IX. Gąsienice, liczniej od mo­tyli spotykane, żerują przede wszystkim na kwiatach przytulii białej, żółtej i leśnej. Przebywając na łatwo dostępnych zewnętrznych częściach roślin, często ulegają atakom pasożytów, od których ginie znaczna ich liczba. W stadium poczwarki gatunek ten przeleguje jedną lub dwiezimy w oprzę­dzie między liśćmi na ziemi lub płytko w ziemi.

  • 51. Paśnik goździeniak

    Pospolicie występujący na łąkach, brzegach lasów i polanach motyl lata od końca V do początku VIII. Gąsienice żerują na przytuliach, szczawiu, wilżynie, pokrzywie i niektórych innych roślinach ziel­nych od VIII do początku VI, z przerwą na sen zimowy. Dotychczas opisano gąsienice o barwie zie­lonej, jednak nie udało się uzyskać takich ani w hodowli, ani znaleźć w naturze. Gąsienice hodowane mają barwę jasnoszarobrązową z wyraźnym czarnym wzgórkiem na końcu odwłoka. Zimę gatunek ten przebywa w stadium gąsienicy. Przed przepoczwarzeniem się gąsienica buduje oprzęd między liśćmi na ziemi.

  • 52. Paśnik wielopasek

    Motyl rzadki, występujący w trzech pokoleniach: od końca IV do początku VI, od końca VI do końca VII oraz w VIII i IX. Gąsienice żerują na różnych gatunkach przytulii w VI, VII i IX, w miejscach suchych, otwartych, nasłonecznionych. Zimują poczwarki w oprzędach między liśćmi naziemi.

  • 53. Paśnik orzeszkowiak

    Motyl pospolity w lasach liściastych i mieszanych pojawia się od V do VII. Gąsienice, karmiące się liśćmi jarzębiny, brzozy, tarniny, głogu, leszczyny i innych drzew, występują pojedynczo od VI do X. Są one rozmaicie ubarwione — od uplamionych do prawie jednolicie zielonych lub różowozielo-nych. Zimują poczwarki w oprzędach naziemi.

  • 54. Paśnik maliniak

    Gatunek dość pospolity na brzegach lasów i rzek, na zboczach i w nasłonecznionych zagajnikach. Motyl lata od V do VIII. Gąsienice, żerujące w VII i VIII na malinach i jeżynach, łatwo zauważyć w ciągu dnia, gdyż jako ciepłolubne żerują często w świetle słonecznym na wierzchniej stronie liścia. Zimują poczwarki w oprzędach na ziemi.

  • 55. Paśnik komosiak

    Gatunek wszędzie spotykany i bardzo pospolity. Motyl lata od VI do IX. Gąsienice, żerujące na ko-mosach, łobodach i rzadziej na bylicy pospolitej, do ostatniego linienia mają barwę zieloną z jasno­zielonym rysunkiem. Po ostatnim linieniu barwa ciała staje się oliwkowozielona z ciemniejszym ry­sunkiem i jasnożółtymi plamami. Młode gąsienice prowadzą całkowicie nadziemny tryb życia, dorosłe żerują nocą, dzień spędzając często ukryte płytko w ziemi obok łodyg rośliny żywicielskiej lub schowane przed światłem dziennym w gęstwie liści. Na zimę gąsienice zakopują się w ziemi, gdzie przeobrażają się w brązowe poczwarki o charakterystycznych kształtach.

  • 56. Paśnik olszyniak

    Gatunek pospolity w miejscach wilgotnych, w olszynach, na brzegach lasów i polanach. Pojawia się w dwu pokoleniach: motyl w V i VI oraz w VII i VIII, gąsienice od VI do IX. Zerują one na spodniej stronie liści olchy, a wg innych źródeł również brzóz, zjadając miąższ pomiędzy żyłkami i wygryza­jąc nieregularne dziury w liściach. Przed zbudowaniem oprzędu zmieniają barwę z zielonej na czer-wonoliliową, po czym schodzą na ziemię, gdzie budują oprzęd do przepoczwarczenia się na okres zimy.

  • 57. Paśnik smętniak

    Gatunek nierzadki, lecz spotykany pojedynczo w środowiskach łąkowych, na brzegach lasów i za­rośli, przy torach, drogach, miedzach i na polanach leśnych. Motyle latają w dwu pokoleniach: pierwsze w V i VI, drugie od połowy VII do końca VIII. Gąsienice żerują od VI do IX na kilku gatun­kach przytulii, przy czym młode gąsienice karmią się kwiatami. Gatunek zimuje w stddium poczwa-rek w oprzędach na ziemi. W hodowli wykluwają się bardzo nielicznie motyle 3 generacji w X.

  • 58. Paśnik zwyczajniak

    Bardzo często spotykany motyl lata w wielu środowiskach, w których rosną różne gatunki przy­tulii. Pojawia się w dwu pokoleniach: od IV do VI i od VII do IX. Gąsienice żerują na przytuliach pojedynczo lub po kilka od VI do X. Zimują poczwarki w oprzędach naziemi lub płytko w ziemi.

  • 59. Paśnik podobniak

    Gatunek rzadszy od poprzedniego, żeruje na przytuliach w podobnych środowiskach i w tym samym czasie. Drugie pokolenie występuje rzadko i tylko w miejscach ciepłych, nagrzanych słońcem. Zimują poczwarki w oprzędach na ziemi lub płytko w ziemi.

  • 6. Leszczotka dwojaczka

    Motyl dość pospolity, występuje pojedynczo w V i VI, w miejscach, gdzie rosną osiki, wierzby i topole. Gąsienice można spotkać najczęściej od VII do IX na niskich drzewkach osikowych. Przed przepoczwar-czeniem się gąsienica zmienia barwę z zielonoliliowej na brudnobrązową i buduje z pogryzionych kawałeczków kory twardy oprzęd, w którym zimuje poczwarka.

  • 60. Paśnik leśniak

    Pospolitszy od E. rivata, żyjący w dwu pokoleniach, w różnych środowiskach: na brzegach lasów, polanach leśnych, prześwitach i nasłonecznionych zboczach i ugorach. Pojawia się od IV do VI oraz w VII i VIII. Gąsienice, których rośliną żywicielską jest przytulią, spotkać można pojedynczo od VI do IX. Zimują poczwarki jak u poprzednich gatunków. W hodowli można uzyskać 3 generację mo­tyli w X i XI.

  • 61. Grotnik Iniczak

    Gatunek doić pospolity, spotykany pojedynczo, pojawia się w dwu pokoleniach. Motyle latają od końca V do końca VI i w drugim pokoleniu w VII i VIII. Gąsienice, żerujące na kwiatach i niedojrza­łych torebkach nasiennych lnicy pospolitej w VII i VIII oraz w IX i X, znaleźć można na brzegach la­sów, miedzach i przy drogach. Zimują poczwarki w oprzędach na ziemi.

  • 62. Grotnik szczeblikowiak

    Motyl lokalnie i pojedynczo spotykany na brzegach lasów, w miejscach nasłonecznionych pojawia się w VI i VII. Odznacza się piękną barwą cielistopopielatąz czarnym delikatnym rysunkiem. Gą­sienice, żerujące w VII i VIII, wgryzają się w pąki kwiatów i torebki nasienne lepnicy rozdętej i zwisłej, a także i innych gatunków lepnic. Przed przepoczwarzeniem się budują na okres zimowy oprzędy między liśćmi naziemi lub płytko w ziemi.

  • 63. Grotnik pochlustak

    Pospolity ten motyl lata w V i VI. Gąsienice żerują w VIII i IX na wielu niskich roślinach i krzewach jak: malina, jeżyna, bodziszek, nawłoć, przytulią, dziurawiec, wierzba i inne. Cechą charakterystycz­ną gatunku jest rysunek grzbietowej strony ciała oraz wielka zmienność w ubarwieniu gąsienic. Gąsienice ubarwione kontrastowo (zielone z czarnym rysunkiem) łatwe są do odróżnienia również i z bocznej strony ciała, natomiast gąsienice zielonożółte i brązowozielone mają często rysunek niewyraźny i z trudnością dają się oznaczyć. Poczwarki przebywają zimę w oprzędach na ziemi.

  • 64. Grotnik nierysek

    Jeden z najczęściej spotykanych przedstawicieli grotników lata w dwu pokoleniach: w IV i V oraz VIII. Gąsienice pierwszego pokolenia żywią się liśćmi tarniny, głogu, dzikiej róży i jesionu od połowy VI do połowy VII. Gąsienice drugiego pokolenia, łatwe do zaobserwowania i licznie występujące na bylicy pospolitej, polnej i niektórych innych roślinach zielnych, żerują w IX i X. Znane są różne odmiany barwne gąsienic: jasnozielone bez rysunku, brązowe, zielono uplamione i jasnozielone w czerwonobrązowe plamy. Dwie ostatnie odmiany do złudzenia przypominają rysunkiem i barwą torebki nasienne bylic. Gatunek zimuje w stadium poczwarki w oprzędzie w ziemi lub na jej po­wierzchni.

  • 65. Grotniezek jagodniczek

    Pospolity ten motyl lata w VI, w nasłonecznionych lasach, porośniętych czarną jagodą. Gąsienice, ubarwione brudnozielono z czarną głową, bez rysunku na powierzchni ciała, żywią się kwiatami i zielonymi owocami jagód. Spotkać je można dość licznie występujące od końca IV do połowy V. Poczwarki przebywają w oprzędach między liśćmi na ziemi lub pod mchem. Gatunek zimuje w sta­dium jaja.

  • 66. Plamiec agresciaK

    Gatunek do niedawna bardzo pospolity i uważany za szkodnika upraw agrestu i porzeczek, obecnie spotykany pojedynczo w ogrodach, sadach, brzegach rzek i lasów i parkach. Lata od VI do VIII. Gąsienice, zimujące gromadnie w oprzędach, żerują na krzewach takich jak porzeczka, agrest, tarnina oraz na drzewach, jak czeremcha, trzmielina, leszczyna, wierzba. Na wiosnę dorosłe gą­sienice rozpraszają się i do chwili przepoczwarczenia się w VI prowadzą samotny tryb życia. Poczwar­ki zawieszone są w luźnych oprzędach między liśćmi nad ziemią.

  • 67. Plamiak nabuczak

    W wielu środowiskach spotykany motyl lata w dwu pokoleniach: od końca IV do VI oraz w VII i VIII. Gąsienice, zielone w ciemnozielone paski najczęściej można zaobserwować na iwach, wierz­bach, osikach, rzadziej na brzozach i leszczynie od VI do IX. Oprzędy na zimę budują na ziemi lub płytko w ziemi. Zimują poczwarki, barwy ciemnozielonej z jasno użytkowanymi pokrywami skrzy- deł.

  • 68. Pądowik kropkowiak

    Bardzo pospolity w niektórych okolicach gatunek. Motyl pojawia się od końca IV do początków VII. Gąsienice spotykane gromadnie lub po kilka od VI do VIII żywią się liśćmi tarniny, śliwy, wiśni, dzi­kiej róży, głogu, rzadziej buka, dębu i wierzby. Młode gąsienice są ubarwione ciemnozielono i mają wyraźny biały pas wzdłuż całego ciała. Po ostatnim linieniu pas ten pozostaje przez okres kilku dni i powoli zanika, zamieniając się w szereg oddalonych od siebie białych perełek z czerwonymi obwód­kami. Pod koniec stadium gąsienicy zanikają i te plamki, jedynie ślady ich pozostają blisko głowy i na końcu ciała. Tuż przed zbudowaniem oprzędu gąsienica traci zupełnie rysunek na ciele. Prze-poczwarczenie się na okres zimowy ma miejsce naziemi między liśćmi lub płytko w ziemi. Motyl wy­kształca się w niecały miesiąc po przepoczwarczeniu się, tj. we wrześniu i czeka przez zimę w poczwar-ce do czasu wyklucia się.

  • 69. Liczalnik iwiniak

    Dość rzadko spotykany motyl znany jest z różnych okolic kraju. Lata od końca IV do połowy.VII. Gąsienice żywią się liśćmi malin i jeżyn, a także wierzby, leszczyny, olchy, dębu i brzozy. Żerują od VI do IX i spotkać je można na brzegach lasów i przy drogach leśnych, w zaroślach, rowach przy­drożnych i na porośniętych zboczach ukryte pod liśćmi roślin żywicielskich. Zimuj

  • 7. Widłogonka gronostajka

    Motyl rzadki, występujący w miejscach, gdzie rosną stare topole. Czas lotu trwa od V do VII. Gą­sienice, rzadko spotykane na krzewach osiki lub topoli, żerują najczęściej w koronach drzew starych. Przed zbudowaniem oprzędu z drobin pogryzionej kory zmieniają one barwę z zielonoliliowej na ciemnobrudnofioletową. Poczwarki zimują w twardym kokonie, czasem dwukrotnie. Gąsienica gronostajki różni się od gąsienicy gatunku następnego (Cerura vinula L.) białą plamą na boku oraz kształtem siodła, czarnymi, nitkowatymi wiciami, wypuszczanymi z widełek w przypadku zaniepo­kojenia (u siwicy wici są czerwone) i czarną głową, która u gatunku następnego jest brązowa. W ra­zie konieczności obrony gąsienica gronostajki zachowuje się znacznie spokojniej od siwicy.

  • 70. Nieliczalnik sarnia

    Gatunek dość rzadki, występuje w lasach iglastych. Motyl lata od połowy VI do początku VIII. Gąsie­nice żerują na świerkach i jodłach od VIII do VI z przerwą na sen zimowy. W hodowli można uzyskać 2 generacje motyli w X i XI przez podawanie gąsienicom modrzewia. Poczwarki przebywają w oprzę­dach na ziemi lub płytko pod jej powierzchnią.

  • 71. Ostrolot muszlowiak

    Motyl na ogół rzadko spotykany w wielu okolicach kraju, znany przede wszystkim z południa Polski, gdzie występuje niekiedy pospolicie. Gatunek ten pojawia się w dwu pokoleniach: motyle latają w VI i VII oraz VIII i IX. Letnie pokolenie gąsienic żyje w VII i VIII, pokolenie zimujące od VIII do VI. Roślinami żywicielskimi gąsienic są buki, graby, wierzby, brzozy i dęby. Motyle świeżo wyklute są ubarwione jasnozielono, łowione mają barwę wypłowiałą, jasne pasy na skrzydłach u okazów ta­kich są bardzo mało widoczne. Cechą charakterystyczną motyli tego gatunku jest znaczna zmien­ność wielkości, widoczna u osobników łowionych w tym samym czasie i okolicy. Poczwarki przeby­wają w oprzędach naziemi. Częściowe trzecie pokolenie motyli uzyskuje się w hodowli w X i XI.

  • 72. Latalec jesieniak

    Gatunek pospolity w lasach, w ogrodach a także i w środowiskach miejskich. Pojawia się w postaci motyla od końca VIII do połowy X. Jak wiele jesiennych gatunków motyli przypomina kształtem i ubarwieniem pożółkłe liście. Gąsienice żerują od końca IV do VI na różnych gatunkach drzew liś­ciastych, jak dąb, brzoza, wierzba, topola, olcha i wiele innych. Poczwarki o zmiennym kolorze — od żółtoszarych do zielonych przebywają w oprzędach ze spojonych przędzą liści roślin żywicielskich. Gatunek zimuje w stadium jaj. Dorosłe gąsienice prowadzą nocny tryb życia.

  • 73. Latalec wycinek

    Motyl równie pospolity, jak £. autumnaria pojawia się w przypadku wczesnej wiosny w dwu pokole­niach. Lata wtedy w końcu VI i na początku VII i drugi raz w IX, lub też pojawia się od końca VII do IX. Gąsienice żerują od V do VIII na dębach, wierzbach, brzozach, lipach i bukach. Gąsienice budu­ją oprzędy podobnie, jak u poprzedniego gatunku. Zimują jaja. Mają one kształt płaskich cegiełek i są składane złożami w większej ilości sztuk w jednym miejscu. Jaja w złożu ułożone są półkolistymi rzę­dami.

  • 74. Latalec olszyniak

    Motyl dość rzadki, spotykany pojedynczo na brzegach lasów liściastych, w parkach, na brzegach rzek i polanach leśnych. Lata od końca VII do połowy X. Gąsienice tego gatunku żerują od VI do VIII na brzozie, olszy, lipie, wierzbie i topoli. Oprzędy dla przepoczwarczenia się budują między liśćmi roślin żywicielskich nad ziemią. Zimują jaja. Motyle tego gatunku różnią się od motyli £. erosaria głównie cytrynowożółtym ubarwieniem łuseczek na tułowiu.

  • 75. Sykrzytek bezmiesiączak

    Pojedynczo pojawiający się w lasach, zaroślach, parkach i na brzegach rzek i jezior motyl, lata w dwu pokoleniach w IV i V oraz w VII i VIII. Gąsienice, zmienne w ubarwieniu — od szaropopielatych do uplamionych brązowo żywią się liśćmi olchy, dębu, brzozy, głogu, malin, jeżyn i in. Spotkać je można od VI do IX; drugie pokolenie w VIII do X jest liczniejsze. Poczwarki przebywająw oprzędach między liśćmi. Gatunek zimuje w stadium poczwarki. Motyle tego gatunku w czasie spoczynku mają skrzydła złożone,

  • 76. Sykrzytek dereniak

    Gatunek pospolitszy od poprzedniego występuje również w dwu pokoleniach i w tym samym czasie. Gąsienice, żywiące się liśćmi wielu gatunków drzew jak olcha, dąb, brzoza, wierzby i inne, pojawiają się w pierwszym pokoleniu w V i VI, w drugim od VIII do początku X. W stadium młodocianym żerują one również w ciągu dnia, wyrośnięte pobierają pokarm wyłącznie nocą, wracając po żerowaniu na okres dnia na ogół do tych samych miejsc, na których przebywały poprzednio. Motyle dereniaka odznaczają się zmienną wielkością i ubarwieniem. W czasie spoczynku mają skrzydła rozchylone. Zimują poczwarki.

  • 77. Ciośnik dwuzębiak

    Dość często w niektórych środowiskach spotykany motyl, szczególnie w okolicach zarośniętych iwą, polanach leśnych, na brzegach lasów, lata od końca IV do końca VI. Żywi się nektarem kwiatów. Zauważyć go można w maju na kwiatach bzu. Gąsienice żerują od VI do IX najczęściej na iwie i tar­ninie, na dębie, olszy, brzozie, modrzewiu, jodle, sośnie, malinie, a także na porostach drzew, oraz wielu innych roślinach. Oprzędy nazimę budują wziemi lub pod mchem w ściółce. Gąsienice,.ozmien­nym ubarwieniu, najczęściej szarobrązowe, różnią się od gąsienic innych przedstawicieli rodziny mierników większą ilością par odnóży na odwłoku. Gąsienice G. bidentata mają nie dwie, a cztery pary odnóży, przy czym dwie pary ostatnie spełniają normalną rolę przy posuwaniu się gąsienicy, zaś dwie pozostałe są uwstecznione i niefunkcjonalne.

  • 78. Mrzonka pierzak

    Bardzo pospolity w środowiskach lasów liściastych i mieszanych motyl, pojawia się późną jesienią: od połowy IX do końca XI. Gąsienice o wielkiej zmienności barw — od jasnopopielatych do czarno uplamionych żerują na wielu drzewach liściastych jak dąb, wierzba, brzoza, lipa, drzewa owocowe i in. od V do VII. Wspólną cechą wszystkich gąsienic tego gatunku są dwie wystające czerwone bro­dawki na końcu ciała. Na zimę gąsienice zakopują się do ziemi i zamieniają się w poczwarki.

  • 79. Szypleć leszczyniak

    Motyl dość pospolity, o wielkiej zmienności rysunku i ubarwienia, lata od V do VIII. Gąsienice, przypo­minające kształtem kolczaste gałązki tarniny, żerują od VIII do V z przerwą na sen zimowy na róż­nych gatunkach drzew liściastych jak wierzby, głogi, jabłonie i in. Oprzędy budują między liśćmi roślin żywicielskich i zamieniają się w poczwarki o barwie czarnogranatowej z brązowymi pasami międzypierścieniowymi.

  • 8. Widłogonka siwica

    Motyl pospolity, występuje wszędzie w obecności topól, wierzb i osik. Lata od IV do VII. Gąsienice o zmiennym ubarwieniu siodła — od białawych, białozielonofioletowych do ciemnobrązowofioleto-wych żerują od V do IX na wierzbach, topolach, osikach, białodrzewac.h. Łatwo można je spotkać na niskich drzewkach. W szkółkach topolowych wyrządzają niekiedy szkody. Gąsienice w przypadku zaniepokojenia gwałtownie zwracają głowę w kierunku wroga, wypuszczając równocześnie kilka strumieni kwasu z gruczołka, umieszczonego pod pyszczkiem oraz trzęsące się czerwone wici z wi­dełek, w które u widłogonek została przekształcona ostatnia para odnóży. Przed przepoczwarze­niem zmieniają ubarwienie, jak u poprzedniego gatunku i budują podobne oprzędy. Wygląd ze­wnętrzny cprzędu, jego struktura i barwa uzależnione są we wszystkich przypadkach od rodzaju budulca. Oprzędy widłogonki siwicy można znaleźć czasem w liczbie kilku obok siebie blisko ziemi w szparach kory starych wierzb i topól. Poczwarki zimują niekiedy dwukrcinie.

  • 80. Mokosz cierniowiak

    Pospolity i w różnych środowiskach spotykany motyl pojawia się najczęściej w jednym, rzadziej dwu pokoleniach. Lata od V do VII, i w drugim pokoleniu w IX. Gąsienice żerują latem na wielu gatunkach drzew i krzewów jak jarzębina, głóg, wierzba, tarnina, wiciodrzew, leszczyna i in. oraz częściowo w drugim pokoleniu w X. Gąsienice mają dwa typy ubarwienia: intensywnie żółtozielone z małym pomarańczowym garbkiem na stronie grzbietowej i szarofioletowe o różnych odcieniach (brązowo-szarym, czarnobrązowym i szaroróżowym). Na okres zimy budują między liśćmi nad ziemią lub na ziemi mocne, brązowej barwy oprzędy, w których zamieniają się w poczwarki.

  • 81. Bodzieniec bzowiak

    Dość często spotykany motyl, lata w VI i VII i zauważyć go można na brzegach lasów, w ogrodach i parkach. Gąsienice żywią się liśćmi wielu gatunków roślin, jak czarny bez, osika, lilak, porzeczka, tarnina, drzewa owocowe i wierzby. Żerują od VIII do VI z przerwą na sen zimowy. Przed przepocz-warczeniem się budują oprzęd w kształcie głębokiego hamaka, zawieszony pod gałęzią i maskują go odgryzionymi kawałkami liści, nieregularnie przyczepionymi przędzą do powierzchni oprzędu. Tak zawieszone w powietrzu i ukryte gąsienice zamieniają się w podłużne, brązowożółte poczwarki. Przed wykluciem się motyla poczwarki przybierają barwę jasnożółtą.

  • 82. Nagodnik wierzbiniak

    Pięknie ubarwiony, o charakterystycznym wykroju skrzydeł motylek, lata w dwu pokoleniach: od VI do VIII i od końca VIII do połowy X. Gąsienice żerują na liściach osik, wierzb, tarnin i topoli, a wg innych źródeł i olchy w V i VI oraz VIII do poł. IX. Drugie pokolenie, łatwe do otrzymania w ho­dowli, w naturze pojawia się sporadycznie i tylko w sprzyjających warunkach, w okolicach cieplej­szych i miejscach nasłonecznionych. Przed przepoczwarczeniem się gąsienice budują oprzędy między liśćmi na ziemi. Gatunek zimuje w stadium jaja.

  • 83. Nagodnik brzeziniak

    Rzadszy od poprzedniego, równie pięknie ubarwiony gatunek, pojawia się w jednym pokoleniu. Motyle latają w VII i VIII, gąsienice żyją w V i VI. Żerują na osice, a wg innych źródeł również na wierzbie, leszczynie i brzozie. Poczwarki, podobnie jak u poprzedniego gatunku, przebywają w oprzędzie naziemi. Zimują jaja. Samiczka motyla różni się od samca jaśniejszym ubarwieniem.

  • 84. Witalnik dębiniak

    Pospolity ten motyl pojawia się w wielu środowiskach od końca IV do początku VII i sporadycznie w drugim pokoleniu w VIII. Gąsienice różnie ubarwione: od zielonych do czarnobrązowych, żywią się liśćmi brzozy, iwy, dębu, olchy i różnych gatunków wierzb. Żerują od VI do VIII i w drugim pokoleniu od IX do połowy X. Przepoczwarczają się na okres zimowy płytko w ziemi.

  • 85. Witalnik borowiak

    Licznie spotykany w lasach iglastych gatunek motyla lata w jednym i w częściowo drugim pokole­niu: od końca IV do początku VIII oraz od końca VIII do połowy IX. Gąsienice, żerujące po kilka na igłach sosen, świerków i rzadziej jałowców, żyją w VI i VII oraz w IX. Na okres zimowy zakopują się w ziemi, gdzie zamieniają się w poczwarki.

  • 86. Zimowek ogołotniak

    Pospolity ten gatunek wyrządzający niekiedy szkody w sadach i lasach liściastych, lata od końca IX do początku XII. Gąsienice żerują gromadnie od V do VII na wielu gatunkach drzew liściastych, jak dąb, buk, brzoza, wierzba, drzewa owocowe. Przed przepoczwdrczeniem się zakopują się w ziemi. Samiczki tego gatunku są bezskrzydłe. Motyl zimuje w stadium jaja.

  • 87. Boratek naśnieżek

    Jeden z najwcześniejszych wiosennych gatunków motyli, pojawia się od początku II do połowy IV. Gąsienice żywią się liśćmi różnych gatunków drzew liściastych, jak dąb, wierzba, olcha, tarnina, to­pola i inne. Spotkać je można od IV do VI, żerujące pojedynczo lub po kilka na niskich drzewach lub niżej położonych gałęziach wysokich drzew. Cechą charakterystyczną gąsienic są wystające brodaw­ki z pojedynczymi czarnymi włoskami oraz wyraźne u większości gąsienic dwie jasne plamy na stro­nie grzbietowej, widoczne również z boków ciała. Na zimę gąslenfcezakopują się wziemi i zamieniają w poczwarki. Motyle wykształcają się w poczwarkach jeszcze przed zimą i czekają do chwili wyklucia o przedwiośniu.

  • 88. Krępak nalipek

    Spotykany pospolicie w różnych środowiskach motyl, lata od III do V. Gąsienice, występujące gro­madnie, żerują na wielu gatunkach drzew liściastych, podobnie jak gąsienice P. pedaria, lecz w nieco późniejszym okresie — od V do VIII. U młodych gąsienic widoczne z boku jasne, blisko siebie poło­żone plamki, układają się w poprzeczne pierścienie. U dorosłych — plamki są od siebie oddalone. Gąsienice zmienne w ubarwieniu, od różowych do ciemnol i Nowych. Zimę gatunek przebywa w ziemi w stadium poczwarki.

  • 89. Włoehacz dropiak

    Rzadszy od poprzedniego gatunku motyl pojawia się od połowy III do początku V. Gąsienice o zmien­nym ubarwieniu, od szaropopielatego do czerwonobrązowego, żerują od V do VII na liściach dębów, topoli, lipy, wierzby, iwy, brzozy, klonów i drzew owocowych. Na okres zimy zakopują się w ziemi, gdzie bez oprzędu zamieniają się w poczwarki.

  • 90. Włoehacz brzoziak

    Motyl pospolity i wszędzie pojawiający się od V do VII. Charakteryzuje się wielkązmiennościg barwy, od zupełnie czarnej do białej w drobne czarne i szare plamki oraz różnych form pośrednich. Gą­sienice żerują od VI) do X na wielu gatunkach drzew liściastych, jak dąb, topola, wierzba, brzoza, orzech włoski i in., a także na róży, bylicy i malinach. Odznaczają, się one również wielkązmiennościg ubarwienia — od zielonych z brązowym pasem na stronie grzbietowej, szaropopielatych do czerwo-nobrązowych w jasne plamy na bokach ciała. Gatunek zimuje w ten sam sposób, jak włoehacz dro­piak.

  • 91. Przylepek wrzosak

    Motyl spotykany w różnych środowiskach, lata od IV do początku VI. Gąsienice, żerujące na wierz­bach, tarninach, bylicy, łochyniach, brzozach i wielu in. od V do VII, mają na zielonym tle biało-żółte paski wzdłuż całego ciała. Na zimę zakopują się w ziemi i przepoczwarczają bez oprzędów.

  • 92. Przylepek nadębek

    Spotykany pojedynczo, największy gatunekz rodzaju Boarmia lata od końca V do końca VII. Gąsienice, żerujące od VIII do V z przerwą na sen zimowy, żywią się liśćmi dębów, brzóz, jabłoni i różnych innych drzew liściastych. W okresie zimowania gąsienice są ubarwione szarobrązowo; są pomarszczone, skurczone i przypominają młode gałązki dębowe. Dorosłe ciemnieją, przybierając kształt grub­szych gałązek. Poczwarki przebywają pod powierzchnią ziemi. Gąsienice na stronie brzusznej mają parę uwstecznionych, przylegających do siebie odnóży, przypominających kształtem sęczek.

  • 93. Przylepek nagrabek

    Pospolity i wszędzie obserwowany motyl lata od końca V do poł. VIII. Charakteryzuje się wielką zmiennością ubarwienia skrzydeł: od jasnych drobno uplamionych do ciemnych z szerokimi pasami poprzecznymi lub też całymi ciemnymi skrzydłami z niewyraźnie widocznym rysunkiem. Gąsienice cechuje zmienne ubarwienie — od szaroróżowych i szarożółtych do brązowoszarych. Często mają na grzbietowej stronie ciała kilka ciemniejszych, połączonych ze sobą rombów o barwie różowosza-rej. Po przezimowaniu dorastają w VI. Żerują od VIII do VI z przerwą na sen zimowy na wielu ga­tunkach drzew liściastych, krzewach i niektórych roślinach zielnych. Poczwarki przebywają w ziemi, podobnie jak inne gatunki tego rodzaju.

  • 94. Przylepek plamiak

    Pięknie ubarwiony, o szlachetnych odcieniach brązu, szarości i czerni motyl, występuje rzadko i lo­kalnie. Spotykany na południu kraju i niektórych innych okolicach, lata w VII i VIII. Gąsienice, bardzo przypominające jasną odmianę gąsienic poprzedniego gatunku, żerują od IX do V, z przerwą na sen zimowy. Roślinami żywicielskimi są wierzby, brzozy i niektóre inne drzewa liściaste, liście jagód, wrzos, niektóre drzewa iglaste i rośliny zielne. Poczwarki przebywają pod powierzchnią ziemi bez oprzędów.

  • 95. Przylepek sęczak

    Pospolity gatunek motyla, pojawiający się w różnych środowiskach lasów liściastych i mieszanych, w zaroślach, parkach i ogrodach. Gąsienice jednego z ciekawiej zachowujących się mierników spot­kać można na wielu gatunkach drzew liściastych od V do VIII. Mają one zmienne ubarwienie, od jasnozielonych, jasnobrązowych, popielatych, czerwonobrązowych do prawie czarnych, mają także między grzbietową a bocznymi powierzchniami ciała (na 4 pierścieniu) rysunek, przypominający do złudzenia dwa małe znamiona po oderwanych od gałązki liściach z nowymi pączkami, lub dwa maleń­kie sęki. Gdy gąsienica siedzi spokojnie, rysunki te są płaskie i nie stanowią widocznych wypukłości; w przypadku podrażnienia przez silny wiatr, uderzenie w gałąź lub dotknięcie, miejsca te stają się wyraźnie wypukłe i widoczne z boku jako sęki lub zawiązki przyszłych liści. Po całkowitym uspoko­jeniu, lecz w niezbyt krótkim czasie, gąsienica wraca do wyglądu poprzedniego. Zimę gatunek ten przebywa pod ziemią jako poczwarka.

  • 96. Przylepek kruszyniak

    Gatunek, spotykany pojedynczo w lasach liściastych i mieszanych. Motyle latające w VII i VIII, w naszych warunkach klimatycznych pojawiają się w jednym pokoleniu. Gąsienice żerują w naturze na drzewach liściastych, niektórych krzewach i roślinach zielnych. Drugie pokolenie motyli łatwo można otrzymać w II i III, karmiąc gąsienice zimą liśćmi kruszyny, hodowanej w doniczkach. Roślina ta w sztucznych warunkach nie traci liści na okres zimowy. Gatunek zimuje w stadium gąsienicy. Wiosną gąsienice zakopują się płytko w ziemi, gdzie budują słabe oprzędy dla przepoczwarczenia.

  • 97. Poproch cetyniak

    Motyl ten, znany jako szkodnik lasów iglastych występuje licznie, lecz rzadko jest przyczyną maso­wych szkód. Czas lotu przypada od V do VII. Gąsienice, przypominające ubarwieniem igły sosny, nie odróżniają się od nich w czasie spoczynku. Występują dość licznie od VII do X. Poczwarki o ciemno­zielonych pokrywach skrzydeł i żółtawym odwłoku spędzają zimę w ziemi lub pod ściółką. Samiczki motyla tego gatunku mają ubarwienie skrzydeł pomarańczowobrązowę, samce zaś żółte; u obu płci występują na skrzydłach ciemne plamy.

  • 98. Bażantek nostrzak

    Gatunek bardzo pospolity, znany jestze środowisk otwartych, jak łąki, przytorza, brzegi lasów, rowy przydrożne. Lata w dwu zachodzących na siebie w czasie występowania pokoleniach od połowy IV do VIII. Gąsienice, żerujące na różnych gatunkach koniczyn i lucernie, żyją od V do IX. Mają one ciemnozielone pasy na jasnym tle. U jednych okazów pasy te są przerywane, u innych ciągłe. Prze-poczwarczają się w ziemi. Zimują w stadium poczwarki.

  • 99. Zmora trupia-główka

    Jeden z największych motyli europejskich, zawdzięczający nazwę rysunkowi trupiej czaszki na tuło­wiu, stanowi u nas wielką rzadkość. Ojczyzną jego jest południowa Europa i Afryka, z których to rejonów zalatuje do nas wiosną i na początku lata. Składa jaja na liściach ziemniaka, bielunia, kolco-woju, pokrzyku, pomidora i innych roślin psiankowatych. Gąsienice są równie piękne jak motyle i niezwykłe swą wielkością i różnorodnością ubarwienia. Młode gąsienice prowadzą całkowicie na­ziemny tryb życia, dorosłe żerują nocą, w dzień albo zagrzebując się w ziemi przy roślinie żywiciel­skiej, albo ukrywając głęboko w cieniu. Ubarwienie dorosłych gąsienic jest przeważnie zielone lub żółte w pasy niebieskie, czarne lub lila. Przed przepoczwarczeniem gąsienice tracą piękne kolory jak u większości gąsienic nieowłosionych i zakopują się głęboko, na kilkanaście lub więcej centymetrów pod powierzchniąziemi. Poczwarki przebywają w kruchych, ziemnych kolebkach kształtu jajowatego, zbudowanych ze sklejonych śliną ziarn piasku i gleby. Motyle wykluwają się w zależności od tempera­tury po 30 do 45 dniach. Krótkie trąbki, które służą motylom do pobierania pokarmu (soku z uszko­dzonych drzew i opadłych owoców oraz miodu w ulach), pozwalają im w chwilach zaniepokojenia wydawać piski, podobne do głosu nietoperzy. Motyle z jesiennych lęgów w kraju prawdopodobnie wracają na południe do swoich pierwotnych miejsc lęgowych.